Koninginnedag

Meestal ontvlucht ik Amsterdam op Koninginnedag. De stad is op die dag van de boeren en buitenlui. Je kunt lopen over de hoofden, er is teveel muziek en veel teveel alcohol, er is teveel oranje en teveel luidruchtige aanwezigheid en het eindigt altijd in een onvoorstelbare puinhoop. Zo'n volksfestijn heet dan 'oranjekoorts', een vlag die de kleur maar niet de lading dekt. Meestal komen de reinigingsdiensten tegen 3 uur in de vroege mei-morgen om de eerste troep op te ruimen. Dat zal nu niet gebeuren, en ik begrijp wel waarom: als de stad om duistere redenen een extra wethouder kan betalen, dan moet een behoorlijk salaris voor de mensen die de stad écht verzorgen er toch ook vanaf kunnen. Gelukkig heeft Lodewijk Asscher de burgers gevraagd zélf de stad schoon te houden. Ja, dat is nogal lekker: zo begonnen we eeuwen geleden ook vóórdat we belastingen verzonnen om dit soort taken aan de overheid over te laten. Kortom: een gekke dag in een gekke stad. Morgen is ze weer van mij en slapen alle boeren en buitenlui hun roes uit in hun eigen dorp. Leve de Koningin!

Messi

Vandaag op weg naar Barcelona. Een stad in rouw, nadat 'Barca' uitgeschakeld is door Inter Milan. De taxi chauffeur zal zijn radio zacht hebben en triest voor zich uit staren. De files in de stad zullen langer zijn, zich trager voortbewegen, zoals het hele leven een stap langzamer zal gaan vandaag. Johan Cruijff zal uitleggen dat als je teveel loopt met de bal, het steeds makkelijker wordt voor de tegenstander om je af te stoppen. Dat je met 11 mensen soms teveel mensen in het veld hebt lopen en je er dus maar beter 10 kunt hebben want die lopen minder door elkaar. Hij zal praten over voetballen zonder bal. Hij zal zeggen dat Inter grotere kansen heeft dan Bayern München. En zo krijgt ook deze nederlaag een plaats. Na gisteravond is het voor iedereen, die Cruijff ooit heeft zien spelen, weer duidelijk: er is nog lang geen opvolger voor hem opgestaan. Je naam kan lijken op die van de Messias, maar daarom ben je nog geen verlosser. Barcelona wint niet 'de cup met de grote oren' dit jaar, Argentinië wordt geen wereldkampioen, en Johan Cruijff is nog altijd de grootste.

retoriek

De verkiezingen komen er aan en de retoriek is alweer losgebarsten. Een ouderwetse links-rechts strijd lijkt zich te ontwikkelen. Ik word er niet echt vrolijk van. Ik roep al langer dat we geen behoefte hebben aan politieke bekvechterij, aan grote beloften en een matige executie. We kunnen het ons ook helemaal niet veroorloven, lijkt mij. Ik hoop altijd nog dat het gezonde verstand een keer gaat doorbreken, maar mijn hoop lijkt ijdeler te worden naar mate de politici ook steeds ijdeler worden. De lijst van uitdagingen is lang. Onze gezondheidszorg kraakt in haar voegen. Het bankwezen is ook een zorgenkindje. Volgende uitdaging: onderwijs. Grote aantallen schoolverlaters die geen diploma hebben, een tekort aan leraren, een hoog ziekteverzuim en veel uren-uitval. Waar leiden wij eigenlijk onze jeugd toe op? De jeugdzorg, ook al zo’n schrijnend dossier. Een grote groep jonge mensen dreigt vroegtijdig uit de boot te vallen of in de bezemwagen van de samenleving te bungelen ’met een krasje’. Nóg een uitdaging: milieu. En wat dachten we van de economische crisis. En van de stijgende criminaliteit en de grote onveiligheid op straat. Wat doen we aan de intolerantie in de samenleving. Al die problemen zijn zijn acuut. We zullen bergen moeten verzetten om een oplossing te vinden. We zullen heersende denkpatronen moeten doorbreken. Bestaande paradigma’s die misschien wel decennialang hebben gewerkt, zullen we moeten afbreken en door een nieuwe visie moeten vervangen. Oude waarden, oude politieke constructen, oude onderwerpen zullen we moeten vervangen.‘De boel bij elkaar houden’ is helemaal niet wat ik wil. ‘De boel opschudden’ lijkt mij beter.
Hier pas geen links-rechts retoriek, veel eerder een regering van nationale eenheid om daadkrachtig en baanbrekend te zijn. Een frisse wind of een stinkende wind, dat is de keuze voor de Nederlandse kiezer. En die frisheid ontbreekt volledig.

Ajax - Feyenoord

Gisteren de veelbesproken KNVB-finale bezocht. Twee prachtige doelpunten in een spetterend begin, voor de rest was er niets aan. Geen finale, geen cupspanning, geen Feyenoord-fans. Niet zoals het hoorde te zijn. Ik betwijfel of de KNVB de beste oplossing heeft gekozen, maar ik zou zelf ook geen betere weten. Moet je die finale dan maar niet laten spelen? Of is het nu toch tijd voor een voetbalwet met bijzonder harde straffen? Ik heb daar nooit in geloofd, maar mijn geloof kentert. Alcohol en drugs maken van sommige mensen beesten die zich als voetbalfan verkleden. Misschien zit daar de kern van het probleem. Ik baal van die 010-haat, van de bommen op Rotterdam, ik heb er helemaal niets mee. Ik vind Feyenoord een prima club waarvan ik graag wil winnen. Ik geniet van Mario Been en Wijnaldum, zeker als het toch 2-0 wordt. Maar ik wil gewoon voetbal zien, gewoon een finale beleven, gewoon in willekeurig welk stadion kunnen komen. Ik heb genoeg van de ellende, die een stelletje halvegaren die zich ten onrecht fans noemen, aanrichten. Feyenoord heeft gisteren verloren, Ajax ook.

Kinderen in isolement

De armoede in Nederland is hardnekkig en wreed, en raakt de zwaksten. Er zijn volgens het Sociaal Cultureel Planbureau 60.000 kinderen in ons land die sociaal geïsoleerd opgroeien, en neemt u van mij aan dat vrijwel altijd armoede daarvan de belangrijkste reden is. Er passen geen zestigduizend kinderen in een volle Arena. Alleen in Amsterdam zijn er al 140.000 mensen die in armoede leven. In Nederland schat men het aantal op ongeveer anderhalf miljoen. Gedurende mijn sabbatical heb ik mij ingezet om die armoede te bevechten. Met een commissie schreven wij een rapport dat we aanboden aan B&W Amsterdam, aan Job Cohen en zijn team. We hebben ‘out of the box’ voorstellen gedaan voor een nieuw anti-armoedebeleid. Armoede moet Nederland uit, minimaal gehalveerd. Een nieuw beleid dat uitgaat van oplossingen in plaats van problemen. We creëerden een nieuw paradigma, de zelfredzaamheid van de mens. Onze ideëen werden enthousiast ontvangen door de mensen ‘aan het front’, inclusief de arme mensen zelf. Deze voorstellen boden tenminste hoop! In Amsterdam is het sindsdien (nog) niet veel geworden met het armoedebeleid: veel van hetzelfde, en nóg meer arme mensen. Cohen wordt straks misschien onze Minister-President. Ik hoop dat hij ministers benoemt die wél een paradigma durven te doorbreken, die beleid durven maken vanuit visie in plaats vanuit draagvlak en status quo. En dat hij niet alleen toekijkt naar wat er niet gebeurt. Dat zou een betere toekomst betekenen voor 60.000 kinderen.

Smeulende vulkanen

“Een natuurramp” noemde Bernard Wientjes het, de uitbarsting in Ijsland van de vulkaan met die onuitspreekbare romantische naam. “Een natuurverschijnsel” corrigeerde mijn zoon hem, en hij had gelijk. Het valt me tegenwoordig op dat we gauw over een ramp spreken, of een verkeersinfarct, of een drama, terwijl er gewoon iets gebeurt dat door de omstandigheden zo wordt ingegeven. Er zijn weeralarmen, er worden zwarte zaterdagen voorspeld, en achteraf valt het altijd mee. Hoe beter we kunnen meten, hoe kwetsbaarder we lijken te worden. En zo verliezen we onze zekerheid, onze vindingrijkheid en ons incasseringsvermogen en flexibiliteit. Ik heb mensen gesproken die duizenden kilometers gereden hebben in een huurauto waarvoor ze duizenden euro’s betaald hadden, alleen maar omdat ze naar huis wilden. Zaten ze eindelijk lekker in Spanje of Italië, hadden ze eindelijk een fantastische reden om hun agenda te laten voor wat die was, en wat doen ze: ze bewegen hemel en aarde om in hun keurslijf te mogen blijven.Ik houd mijn hart vast voor het moment dat we een échte ramp te verwerken krijgen. In Ijsland glimlacht men ondertussen: “Iceland strikes again!”

het beste jongetje van de klas

Goldman Sachs behoort in de financiële wereld tot de absolute top. Hoger kun je eigenljk niet komen. Het is een soort Real Madrid: groot geld, koninklijke uitstraling. Wie daar werkt (of gewerkt heeft) draagt iets van 'the firm' in zich en toont dat met onverholen trots. Die firma staat nu voor de rechter, voor een ernstig vergrijp. De aanklacht tegen Goldman Sachs raakt de diepste kern van de financiële dienstverlening: "wie verleen je een dienst?". Cliëntbelang versus eigenbelang dus. Ik heb het al heel vaak geschreven op mijn website de afgelopen jaren (zie www.rutgerkoopmans.nl): de financiële crisis is een 'morele crisis'. Het gaat over ethiek van handelen versus hebzucht. Over cliënten die de hoogste spaarrente willen en de laagste hypotheekrente. Over beleggers die het hoogste rendement willen hebben. Over banken die daarin voorop willen lopen. We dansten om het Gouden Kalf. Het beste jongetje van de klas staat daar nu voor terecht, maar velen zullen daar met enig schaamrood om heen staan. Dat zou hun althans passen. Eén ding is wel duidelijk: een wezenlijke verandering in de financiële sector, die herhaling van de crisis kan voorkomen, begint bij het besef over wat kan, en met name wat níet kan. Daar hebben we geen rechter voor nodig.

Vier op een rij

Femke Halsema mag wéér van haar partij. Wéér kamerlid worden, wéér lijsttrekker zijn. Dat is goed nieuws voor het niveau van de politieke discussie. Het is goed voor het debat. Het is goed voor Jeroen Pauw die haar zo graag aan haar zijde ziet. En als hij haar even vergeet uit te nodigen is Matthijs van Nieuwkerk niet te beroerd om het te doen. En zo blijft Femke het populairste meisje uit de klas. Als ik haar had mogen adviseren, had ik Femke verteld afstand te nemen. Je hebt alles gezegd, alles bewezen, alles getoond. Groen Links staat er sterk voor, en Femke zélf nog sterker. Dat betekent doorgaans dat het tijd is om te gaan, want als één van beiden verzwakt lijkt, is afscheid nemen ´over tijd´. Drie keer is scheepsrecht, vier keer is vrouwenrecht. Maar in de politiek geldt dat je altijd op je hoogtepunt moet stoppen, want alles erná is crisis. Ik had Femke een glorieus afscheid gegund, een prachtige maatschappelijke bestuurlijke functie waarin ze gezichtsbepalend haar gezag had kunnen uitstralen, ver boven alle partijen verheven. Maar ja, ik ben Jeroen niet, ik ben Matthijs niet, en ik adviseer Femke niet.