een politieke aardverschuiving

Ik heb nog niemand gesproken in de afgelopen dagen die kan uitleggen waarom het kabinet Balkenende IV is gevallen en die ook vrede heeft met de uitkomst. Ik vind dat opvallend. Meestal zijn er duidelijke voorstanders en tegenstanders van een val. Nu niet. Partijen staan haaks op elkaar, de boosheid rolt over straat, en alom heerst onbegrip. Dat geldt dan altijd het gedrag van de andere partij. Ik kan me niet herinneren dat politieke partijen zó haaks op elkaar gestaan hebben in de naoorlogse politieke geschiedenis. Dat betekent dat er een politieke aardverschuiving optreedt bij de Tweede Kamerverkiezingen in juni as. Ik voorspel het einde van de traditionele politieke balans in Nederland, zoals we die kende met een paar grote en vele kleinere partijen die soms middelgroot mochten lijken maar op het beslissende moment toch klein waren. Ik voorspel het einde van de PvdA in zijn traditionele rol, maar ook de rol van de VVD is straks uitgespeeld. We zullen nog één grote partij kennen, het CDA, en een aantal midddelgrote partijen. Een nieuw politiek landschap in Nederland, en een wankele nieuwe balans. En of je daarmee nu blij moet zijn?

"Sven the man"

Ik ben één van de zeseneenhalf miljoen mensen die verbijsterd toekeken hoe het gisteravond fout ging met de wissel van Sven op de 10.000 meter schaatsen. "Jan Bols" was het eerste dat ik dacht, 1971 was het jaar. Zijn coach heette toen Leen Pfrommer, en die kreeg behoorlijk wat kritiek omdat hij die arme Jan er niet op gewezen had dat hij naar de binnenbocht moest tijdens die beruchte 5000 meter. Aan het einde van de race ging Jan heel stil op een bankje tegen een lichtmast zitten en zei niets. Hij moest even landen. Gisteravond zag ik een briesende Sven. Niet boos op zichzelf, maar op Kemkers, zijn coach, zijn steun en toeverlaat. Hij heeft het gedaan, hij! En dat riep hij zodat iedereen in de wereld het kon horen en zien, op een moment dat hij nog niet in de kleedkamer stoom had afgeblazen. Foute boel. Ik keek ernaar en vroeg me af wie er de 10.000 meter gereden had. Ja, Kemkers zat fout. Kemkers heeft Sven op het verkeerde been gezet. Maar grote individuele sporters gaan op beslissende momenten altijd hun eigen weg, dat zijn egoïsten die voor eigen glorie en roem gaan, daarom houden we van ze. Grote kampioenen houden de verantwoordelijkheid voor hun handelen bij zichzelf.

modder na de val

Het is een bizar spel van communicatie tussen de politieke partijen na de val van het kabinet. Er wordt over en weer met modder gegooid en niet zo zuinig ook. De één zou de eenheid beschadigd hebben, de ander vindt dat dit gelogen is. Weer een ander beweert dat iemand anders gechanteerd zou hebben. Iedereen is het met elkaar eens dat het anders gegaan is dan de ander zegt. En alle oppositiepartijen kakelen "ze hebben ruzie, ze hebben ruzie!" Als een juf zoiets meemaakt bij een ruzie op een schoolplein, stuurt ze alle partijen weg en vraagt ze iedereen om op te houden met kwetteren. Samen spelen samen delen, en van proberen kun je leren. Diep in mijn hart hoop ik dat onze koningin, in de beslotenheid van haar paleis, de politici vandaag fijntjes vertelt hoe hun gedrag op de buitenwereld overkomt. "Kinderachtig" is best een goede betiteling. Ik spreek weinig mensen die begrijpen waarom je voor een onderlinge ruzie het land in de steek laat op zo'n belangrijk moment.

Wie is er gevallen?

In 2007 zag de wereld er nog heel anders uit. De financiële crisis bestond alleen nog maar in de Verenigde Staten, en was nog in een pril begin (achteraf gezien). Ik bedoel maar: alle beslissingen die je in 2007 maakte, staan nu in een ander daglicht. OK, je wilt principieel zijn, dat is te prijzen. Maar als je een land wil besturen, moet je je principes soms kunnen bijstellen binnen redelijke grenzen. Als je een land samen moet besturen met anderen, moet je soms begrip hebben voor de principes van anderen, voor de posities van anderen, en voor het feit dat die anderen soms minder flexibel zijn dan jij. Zie hier de fout die de PvdA en de fout die het CDA gemaakt hebben in de afgelopen dagen. Ik heb tot het laatste moment gedacht dat gezond verstand zou zegevieren. Helaas. En dat terwijl het land zó in het slop zit, en iedereen zit te wachten op heldere, krachtige bestuurders. Deze val is niet alleen de val van het kabinet, maar ook van het aanzien van de politiek. De komende verkiezingsrondes zullen laten zien hoe de reactie van de kiezers zal zijn. Die hebben in een democratie altijd het laatste woord, en dan moeten politici voor even (gelukkig) het zwijgen ertoe doen.

Drank, slaap en Erica

Terwijl het kabinet in één week tijd misschien wel twee keer had kunnen vallen, zijn alle ogen gericht op Vancouver. Niet op de medailles ("we" hebben er weer twee!), maar wél op Erica Terpstra. Ik kan het You Tube filmpje van haar dronken interview bij Edwin Evers niet vaak genoeg zien. Echt lachen. Wat is die Evers een doodgoeierd, Jensen zou haar gefilleerd hebben. Erica komt hiermee weg natuurlijk. Ik ben een fan van haar. Een volksvertegenwoordiger in hart en nieren. Waarschijnlijk heb ik in ons land nooit een politicus meegemaakt waarvan mensen zoveel houden, die ze willen aanraken, met wie ze op de foto willen, van wie ze een zoen willen. Iemand die zich met het volk verbindt en daarom mag zeggen dat ze het vertegenwoordigt. Ik heb dat van nabij gezien, en daar heeft zij mijn hart gestolen. Ze hoeft zich ook helemaal niet te excuseren voor dit interview, er is niemand die daaraan behoefte heeft. En zeg nou niet dat je 'vermoeid' was, want wij kennen jou als onvermoeibaar, Erica! Hup Holland!!

het debat

Ik zal niet de enige zijn geweest die gisteren het eerste grote verkiezingsdebat gevolgd heeft. Bij het volgende debat zou dat wel eens heel anders kunnen zijn. Het was een gek circus, al die kakelende politici die hun eigen kernboodschappen de microfoon in gooiden. Geen antwoord geven op een vraag, dat vooral niet. Zenden, zenden, zenden! Wat bezielt ze, dacht ik toen ik ernaar keek? Ik vroeg af met wie ze bezig waren: met zichzelf, met de kiezer, met de gemeenteraadsverkiezingen of met iets wat ik misschien over het hoofd zag. Van leiding aan het debat was geen sprake maar misschien kon dat in zulke omstandigheden ook wel niet. De correctie had van één van de deelnemers moeten komen. Niemand die riep: "met wat voor vertoning zijn we hier bezig?". Acht politici en twee interviewers, en bij elkaar opgeteld een dikke onvoldoende. Ik kijk de volgende keer niet meer. Het feit dat ik op 3 maart wél ga stemmen heeft met mijn eigen motivatie te maken en niet met de inspiratie van deze politieke leiders. Gelukkig heeft de kiezer het laatste woord.

Oranje boven

Ik weet niet hoe het u vergaat maar die Olympische Spelen zijn wel erg ver weg van Nederland. Wat we zien is regenachtig saai weer, geen skieën (geen sneeuw!) en eigenlijk alleen wat schaatsen op buitengewoon beroerd ijs. Ik kan het niet helpen, maar sinds Calgary en Lillehammer zijn er voor mij toch niet meer échte Winterspelen geweest. In Lillehammer sneeuwt het elke dag en vriest het zo'n 6 a 7 graden. Lijkt me helemaal top. Wat het in Vancouver allemaal goed moet maken is de oranjehype rondom de Spelen. Een beetje té georganiseerd, je zou toch zeggen dat het concept van het HHHouse een opvolger verdient. Veel oranje bobo's in beeld. Balkenende op het balkon met oranje das, Willem Alexander met zijn hele gevolg er ook bij. Borsato schnabbelt lekker mee. Kortom, het is weer "oranje boven" en we hossen dronken in het rond. Gelukkig gaat het allemaal om de sport, om winnen in het geval van Sven en verliezen voor anderen. En daarom houden we van Sven, want hij is op weg om de allergrootste te benaderen: Ard Schenk.

Retour Afghanistan

Wie zich verdiept in Afghanistan,weet hoe groot het land is. Hoe mooi en onherbergzaam. Hoe diffuus en vol tegenstellingen. Hoe diverse groepen al eeuwen met elkaar strijden en dat er in die strijd geen ‘good guy’ aan te wijzen valt, maar ‘bad guys’ zijn er genoeg. Toen Bush riep “we will smoke them out”, moest er iemand in mijn buurt hard lachen. Zij weet nl alles van Afghanistan. Nu Nederland er een paar jaar zit, wordt het daarom de hoogste tijd om er weer eens vandoor te gaan. Don’t outstay your welcome, heb ik ooit geleerd. We hebben er veel goed werk verricht en ongetwijfeld zal veel daarvan verdwijnen als we weggaan. Jammer. Maar wij moeten niet denken dat we de situatie in Afghanistan kunnen oplossen. Dat is echt niet aan de orde. Amerika loopt vast in een ‘mission impossible’, dat hebben we al vaker meegemaakt met ze. Trouwens, Rusland liep er recentelijk óók tegen de muur. En dus: rustig je koffers pakken, netjes afronden en terug naar huis.

Griekse tragedies

Europa zit flink in zijn maag met de crisis in Griekenland. De Grieken zelf beleven dat vast heel anders. Wat wil je anders, met zo'n oude cultuur waarin welvaart en armoede elkaar al hebben afgelost zonder dat de beschaving ooit is verdwenen. We horen ze klagen, ze huilen en slaan de handen ten hemel, en roepen de goden aan zoals ze dat gewend zijn. De Grieken kennen de waarde van geld als geen ander, en die staat laag op hun ladder zal ik u zeggen. Ik herinner me ooit een Griekse medestudent die mijn smakelijk uitlegde hoe zijn familiebedrijf, een rederij, rijk geworden was aan Europese subsidies na toetreding van Griekenland tot de EU. De Grieken leggen vandaag de rekening van hun staatshuishouden bij de Europeanen neer. Die kunnen niet anders dan die tandenknarsend betalen, tja dat krijg je met een gezamenlijke euro. Samen uit, samen thuis, en vandaag komen we samen gezellig op de koffie bij de Grieken. Dankzij de steun van vandaag gaan de Grieken met hun 65ste verjaardag gewoon met pensioen en leven ze nog lang en gelukkig. Zeus is machtig!

Eerlijk duurt het langst

Ik vond veel verhoren van de Commissie De Wit het karakter hebben van “ik heb het niet gedaan”, “ik was niet de enige” en “ik wist niet dat het zo erg was”. Alledrie niet waar, maar ook niet ter plekke door de Commissie ontzenuwd. Daarnaast vloog de Zwarte Piet bij elk verhoor door de kamer. Erg voorspelbaar en niet erg genuanceerd. Het ging te veel over personen en te weinig over ‘de systeemfout’ die het financiële systeem én de wereld in een crisis heeft gestort. Maar heel weinig mensen geloven me als ik zeg dat diezelfde systeemfout morgen wéér gemaakt kan worden en misschien ook wel gaat worden. Het wordt voor de Commissie nog puzzelen om tot die kern van de zaak door te dringen in haar eindrapport. De grootste uitdaging ligt bij de banken: hoe geef je het vak weer een eerlijk aanzien? Een bank die zich eerlijk noemt én ernaar handelt. De mensen en bedrijven in het land snakken ernaar, de meeste mensen binnen de banken óók. Alle reden om die weg te kiezen dus. Ook als je het niet gedaan hebt, ook als je niet de enige was en ook als je niet wist dat het zo erg was. Wees eerlijk, communiceer eerlijk, en handel ernaar.

Jesse Jackson

Het is een drukke week vol 'armoede'. Spreken tijdens een Politiek Café op maandag in Bussum, gisteren naar het Participatiecentrum in Nieuw-West, vandaag een bijeenkomst met bedrijven in Amsterdam Zuidoost. En passant bij B&W Amsterdam een advies ingediend over "een maatschappelijke coalitie tegen armoede". Nu kan de politiek er dus óók mee aan de slag, want de maatschappij is al volop bezig. Armoede leeft. Bij de ruim één miljoen mensen die het betreft, maar ook bij vele anderen. Armoede is ook business, heb ik geleerd: voor ambtenaren en voor de industrie van welzijn en geluk. We zullen vele heilige huisjes en paradigma's moeten doorbreken voordat we toe zijn aan het daadwerkelijk terugdringen van de armoede. De bestaande orde verstikt verandering.Soms ontmoet je iemand met wie je die oorlog wél kan winnen, en dat had ik gisteren. En ook was er Jesse Jackson bij P & W.: "you get your stars from your scars". Littekens worden de sterren op je ziel. Een prachtige tekst om de dag mee te besluiten en om vandaag weer vol energie tegen de realiteit in te gaan.

Politiek Café

Ik was te gast bij het Politiek Café in Bussum. Samen met CU Tweede Kamerlid Cynthia Ortega en de lokale PvdA-wethouder Gerard Boekhoff spraken we over armoede. Armoede in Bussum? Daar ook al? Ja, daar ook al. Zichtbare én stille armoede. Het is geen populair onderwerp, zo vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen. Maar juist daarom is het zo belangrijk dat we het niet onder het tapijt schuiven, of het onderwerp overladen met cliché's en moralistische opvattingen over 'wiens schuld is het'. De armoedeproblematiek trekt een diepe scheiding in onze maatschappij, met vergaande gevolgen voor iedereen. Wie vast zit in de armoede, lijkt hopeloos in drijfzand te verpieteren. Mijn pleidooi was wéér om de armoede een halt toe te roepen, weg ermee! Het gaat om afspraken maken, om politieke wil, om burgers die zélf verantwoordelijkheid nemen, om het creëren van zelfredzaamheid, om waarden en normen in onze samenleving. Er zijn veel moeilijkere dingen gedaan dan de armoede aan te pakken. Halveren is daarom mijn eerste doel, maar ook daarna blijf ik roepen: 'weg met de armoede'. Gisteravond uit Bussum.