De Wit: wel krabben, niet prikken

Ik kijk met interesse naar de Commissie De Wit maar ben teleurgesteld over het resultaat tot nu toe. Veel interessante gesprekspartners, maar weinig interessante gesprekken. Tja, men geeft toe dat het fout gegaan is. Dat lijkt me ook niet te ontkennen. Maar over ieders eigen inbreng en rol in dat spel, dat tot zulke dramatische resultaten heeft geleid, hoor je niemand. De één zegt dat hij het niet had kunnen zien aankomen. De ander zegtdat hij het niet in zijn eentje heeft kunnen tegenhouden. Een derde voelt zich niet verantwoordelijk. Zelfs Wim Kok, iemand die ik ruim een decennium bewonderd heb, komt met een slap verhaal. De Commissie De Wit prikt op dat soort momenten niet door. De indruk ontstaat alsof de wereld door een financiële tsunami is overvallen. De crisis was geen natuurramp. De oorzaak was ‘man made’, beter gezegd ‘bank made’. De handel van banken leidde tot miljardenwinsten tot en met 2007, is toen compleet uit de hand gelopen, en een crisis was het gevolg. Op mijn website heb ik al in een paar columns de oorzaak uiteengezet, zie www.rutgerkoopmans.nl . De Commissie De Wit krabt voorlopig nog wat aan de oppervlakte. Hopelijk pakt men door, want ik vrees een herhaling van gebeurtenissen.

rekenen, logica en gevoel

Sommige mensen kunnen beter rekenen dan andere, en ieder mens rekent op zijn eigen manier. De één kan heel goed hoofdrekenen, de ander rekent zonder cijfers en doet het op zijn gevoel. Dat is op zich niet zo erg, zolang de uitkomst maar niet al te ver uit elkaar ligt. In dat geval heb ik geleerd is het toch wel erg handig om terug te gaan naar de feiten (en de cijfers!) en je gevoel aan te passen. Omgekeerd, als een uitkomst gevoelsmatig niet klopt, moet je altijd de logica zoeken die dat gevoel ondersteunt. Zoals gezegd, sommige mensen doen dat niet. De overname van Saab door Spyker is zo’n geval. Als je een getal dat negatief is vermenigvuldigt met een ander negatief getal, krijg je een positieve uitkomst. Als je die twee negatieve getallen bij elkaar optelt wordt het alleen maar zwaarder negatief. Daar zit de logica die Victor Muller probeert te logenstraffen, en dat zal hem niet lukken. Saab en Spyker kunnen zich allebei niet meer herinneren wanneer men voor het laatst winst creëerde. Men heeft mooie dingen gemaakt, prachtige dingen zelfs, maar zeker geen winst. Dat gaat nu dus ook niet gebeuren. Dat wist u al, want uw gevoel had u dat ingegeven. Nu weet u het definitief: het rekent zich niet rond.

Nieuw Leiderschap

Er is behoefte aan leiderschap. Die behoefte is niet van vandaag, en zal ook wel niet zo snel ingevuld worden. We hebben namelijk behoefte aan nieuw leiderschap. Inspiratie. Energie. Duidelijkheid. Eerlijkheid. Menselijkheid. Zeggen waar het op staat. Doen wat je belooft. Toegeven als het fout ging. Veiligheid. Respect. De behoefte aan leiderschap is een reflectie van het onvermogen om ons eigen leven te overzien en voor ons gevoel de juiste prioriteiten te stellen. De behoefte aan leiderschap is ook een reflectie van de onmacht: we zien dat het fout gaat, we zouden er wat tegen willen doen, maar het gebeurt niet. Niet door hun, de politici, maar eerlijkgezegd ook niet door ons. In mijn column op mijn website beschrijf ik uitgebreid de drie basis eigenschappen van goed leiderschap. Autonomie. Authenticiteit. Autoriteit. Maar er is één cruciaal aspect aan leiderschap, en dat zit in je of niet. Het is de drijfveer dat je moet willen leiden omdat je houdt van de mensen aan wie je die leiding geeft. Ook al bevredig je een eigen behoefte, je ultieme drijfveer is om anderen gelukkig te maken met jouw leiderschap. Dat moet jouw cadeau aan de gemeenschap zijn, die je moet durven aanbieden. Dát is de spirituele waarheid over goed leiderschap.

Wilders voor de rechter

We zitten staatsrechtelijk in een lastig parket en daar krijgen we nog spijt van. Er staat een parlementariër in de beklaagdenbank, en die is niet dom en voor de duvel niet bang. De bedoeling was dat Wilders met behulp van de rechter eindelijk eens een toontje lager zou gaan zingen omdat hij zulke onwelgevoegelijke dingen zegt. De beste man heeft al bijna vijf jaar geen gewoon leven meer. Ik vraag me telkens af hoe hij er tot nu toe nog in slaagt om te blijven functioneren. Ik weet niet hoeveel mensen zo taai zouden zijn als hij. Waarschijnlijk houden de peilingen hem overeind. De democratie laat het oordeel van het volk weer helder zien. Op de avond van de dood van Pim Fortuyn moesten dranghekken bij het Binnenhof de politici beschermen tegen het boze volk buiten. Nu staan de mensen bij de rechtbank. De onrust is er nog steeds, en heeft een andere uitweg gekozen. De problemen die Wilders aanstipt zijn echt. De politiek zit vast in zijn eigen proces en komt aan een begin van de oplossing niet toe. Dat zien de mensen. En de politiek geeft haar falen ook niet toe maar reageert het af op Wilders. Ook dat zien de mensen. Er is er nu voor een dubieuze weg gekozen door Wilders voor de rechter te brengen. Hij zal tot op de letter zijn verdediging voeren, daar heeft hij Moskowicz niet eens voor nodig. Ik denk dat hij wordt vrijgesproken, in naam van de vrijheid van meningsuiting hoop ik dat zelfs. Na die vrijspraak weten we definitief wie de volgende minister-president is.
Dan heeft het volk de leider gekregen die het wil verdienen.

Holland voor Haïti

Je wordt er warm van. Het is toch onvoorstelbaar wat er los komt aan energie op zo’n dag. De saamhorigheid, de gezamenlijke doelstelling, het eensgezinde streven om iets te willen doen in antwoord op die vreselijke beelden die ons al tien dagen teisteren. Het wordt nog wel eens de “feel good” factor genoemd. Natuurlijk doen we het allemaal voor Haïti, en natuurlijk doen we het tegelijkertijd voor ons eigen geweten. Daar is weinig mis mee. We moeten beseffen dat Nederland één van de weinige landen is (zo niet het enige) waar zo’n actie georganiseerd wordt. Komt ons geld nu wél aan? Waarom doen we dit? Voelen we ons verantwoordelijk voor de wereld, misschien wel juist ver van huis? Weet de Nederlander waar Haïti ligt? Zou de Haïtiaan weten waar Nederland ligt? Ook vóór de aardbeving was Haïti een zooitje, en de grote vraag is of de wederopbouw daaraan iets verandert. Einde corruptie, einde wanbestuur, einde armoede? Nee. Nooit meer een verwoestende aardbeving? Nee. Toch hebben we gisteren met elkaar een mooie dag beleefd. En dat is ook veel waard, voor Haïti en voor Nederland.

aardig zijn!

De nieuwste reclame van SIRE heeft me weer verbaasd. Aardig zijn, het blijkt een probleem geworden te zijn in Nederland. Als u zomaar aardig bent, loopt u de kans niet geloofd te worden. Valt u dan wel te vertrouwen? Wat steekt er achter uw gedrag? Is er een dubbele bodem? Het moet ook niet gekker worden. Gewoon aardig zijn is de basishouding in een leefbare samenleving. Een vriendelijk woord, goedendag zeggen, vragen hoe het ermee gaat, ergens bij helpen. In het maatschappelijke verkeer hebben we het wel eens over de "gun"-factor. Ja, je offerte is goed maar wordt de deal je ook gegund? Ja, je bent erg geschikt voor een baan, maar gunt men jou die baan ook? Daar gaat het toch om. Blijkbaar zijn veel mensen dat besef kwijt. "What is in it for me?" is het adagium. Een ex-collega leerde me dat ooit toen hij tot mijn verbazing de subsidiëring van een goed doel stopzette. Het allerergste wat je van iemand kunt zeggen is dat hij/zij niet aardig is, eigenlijk is de rest bijzaak. Als u aardig bent, laat u dus vooral die aardige kant van uzelf zien. Het is namelijk uw beste kant

Adam Smith: ethiek of economie

Adam Smith wordt altijd genoemd als de eerste schrijver over economie: "The Wealth of Nations". In het kort luidde zijn stelling dat als mensen nou maar hun eigen belang nastreven, de 'invisible hand' van de economie voor het geluk voor iedereen zorgt. Sinds ik in 2007 de Ethics in Business Award won, word ik vaak in discussies aangesproken over ethiek. Wat ik heb gemerkt is dat de meeste mensen een enorme behoefte hebben aan ethiek en dat velen zich ook wel afvragen wat daarvoor de criteria zijn. Daar kan ik lang over uitwijden, en dat verdient het onderwerp ook. Wie ethisch handelt, handelt vanuit zijn eigen normen en waarden. Soms gebeurt dat impliciet, nog beter is het om het voor jezelf expliciet te maken. Dat maakt je autonoom en authentiek in je handelen. In veel discussies over economie, duurzaamheid, bonussen etc zie ik het omgekeerde. Dan merk ik dat sommigen zich verschuilen achter de normen en waarden van anderen om daarmee hun eigen gedrag goed te praten. "Meelopers" noemen mijn kinderen dat. Het interessante is dat Adam Smith twintig jaar vóór zijn beroemde boek over de economie een boek schreef dat hij zélf het belangrijkste werk van zijn leven noemde: "The theory of moral sentiments". Velen zouden er goed aan doen dit boek nog eens te lezen. Je eigen waarden en normen zijn een onmisbaar kompas voor wie het eigen én het algemeen belang wil dienen.

met zijn allen tegen één

Ik leerde vroeger al op het schoolplein dat het oneerlijk was om met zijn allen tegen één te gaan. En dus heb ik op dit moment sympathie voor IJsland, en vind ik hun president (met die onuitsprekelijke naam) wel OK. Het failliet van Icesave, de bank die als een magneet spaarders aantrok die dat ene procentje méér rente wilden verdienen, gaat het kleine IJsland veel geld kosten. Engeland boos, Nederland boos. Zonder het iemand te vragen schoot Wouter Bos € 1,3 miljard voor om de Nederlandse spaarders snel te kunnen compenseren voor hun zelf verdiende verlies. Hij verhoogde zelfs de garantie spoorslags tot € 100.000,= per persoon. Waarom eigenlijk? Ik kan niet al te veel medelijden hebben met de slachtoffers van Icesave. Zo gewonnen, zo geronnen. In mijn optiek handelde Bos gewoon fout met dit voorschot op kosten van de belastingbetaler, en ik zou willen dat hij er nog eens verantwoording voor kwam afleggen. Maar de 'redder' van de Nederlandse spaarders viert liever zijn frustatie bot op het kleine IJsland. Dat kan geen kant op, dus het geeft heel verstandig geen krimp. Dat is dapper gedrag, ik zou bijna zeggen het gedrag van "geuzen" en dat spreekt mij wel aan.

wir haben es nicht gewusst

Samen met mijn 14-jarige zoon Douwe lag ik deze week voor de televisie te kijken naar het avonddebat in de Tweede Kamer. Een indrukwekkend schouwspel met veel retoriek, harde woorden en theater. We hadden er al een dagje op zitten wachten: dit zou politiek vuurwerk worden. Plotseling draaide mijn zoon zich om en beet mij vanuit zijn liggende positie toe: "zeg pap, wil jij daarbij horen?". De verachting klonk door in zijn woorden. Ik begreep wat hij zei, want verheffend was het allemaal niet. Als we beter hadden geweten waren we niet een oorlog met Irak begonnen. "Wir haben es nicht gewusst", zegt de regering. Waar hebben we dat eerder gehoord? Ik geloof er niets van. We wisten het wel degelijk, maar de belangen lagen anders. We kenden alle argumenten, maar maakten een andere afweging. Er zijn geen nieuwe feiten op tafel gekomen, er is een verkeerd besluit genomen. "Bush had Balkenende in zijn zak", zong Ali B, en dat blijkt nu waar. En daarom moet er leiderschap komen met andere waarden. De oorlog in Irak is een voorbeeld van onethisch handelen, en wat krom is kan achteraf niet recht gepraat woren. Het debat daarover moet ook vanuit ethiek gevoerd worden, en niet vanuit belangen en posities. Politiek mag niet alleen gaan over olie, economische groei en internationale machtsverhoudingen. Dat heeft Douwe goed gezien.

Bezuinigen

Herinnert u zich nog iets van die twintig commissies die het kabinet heeft benoemd? Ik zie u vragend kijken. Ja, maar liefst twintig maal toch al gauw tien mensen per commissie zijn er in september aan de slag gezet om met bezuinigingsvoorstellen te komen. Iets waar het kabinet zelf in de zomer van 2009 niet uit was gekomen, werd keurig gedelegeerd aan mensen in kamertjes die in vergadering moeten om met een waanzinnig pakket maatregelen te komen. Dat is net zoiets als aan de SER vragen om met een AOW-oplossing te komen als je er zelf niets over durft te beslissen. Wat denkt u dat al die vergaderingen aan het doen zijn? Wanneer zat u zélf voor het laatst in vergadering bijeen en nam u een besluit? Vergaderingen nemen geen besluiten, vergaderingen besturen niet, vergaderingen praten. Dat is óók heel belangrijk, en soms zelfs gezellig, maar verwacht geen besluiten van ze, en vooral ook geen nieuwe richting.
Het is nog steeds crisis in de economie, we glijden steeds verder naar beneden, alle signalen staan op rood. En ondertussen wachten we op een aantal commissies. Het moet niet gekker worden, denk je bij jezelf. Maar helaas wordt het dat wel.

Jeugdzorg

Vorige week moest ik denken aan Laura Dekker. Hoe zou zij terugkijken op 2009? Niet erg positief denk ik. Liever zal ze vooruit willen kijken en dat is voor zeilers ook wel aan te bevelen. Het moet enorm bij haar kriebelen: wanneer mag ik nou eindelijk? Ik ben blij dat ze niet één van mijn kinderen is, al houd ik best wel van zeilen. Ik zou het als vader doodeng vinden, en totaal onverantwoord, om haar in d'r uppie die tocht rond de wereld te laten maken. Maar dat is maar één kant van het verhaal. De andere kant is dat mijn vaderhart zou breken omdat ik zou weten dat ik haar hart zou breken door de reis te verbieden. Een prachtige ambitie gesmoord in regels en projectie. Gelukkig zit ik niet in dat dilemma. Het is trouwens een verhaal met een heel onbevredigend einde. We hebben Laura toevertrouwd aan de Jeugdzorg, de meest falende instantie van dit land. Daar weet men na zeven jaar discussiëren nog niet wat de juiste definitie van een zwerfjongere is. Ondertussen zwerven ze bij tienduizenden door het land, soms in acute nood. De Jeugdzorg organiseert haar wachtlijsten zodanig dat de overheidsfinanciering voor de komende jaren gebeiteld zit. Wie iets rijker is, spreekt dezelfde psycholoog niet bij de Jeugdzorg, maar in diens eigen privé praktijk. Daar is géén wachtlijst, maar daar betaalt de patiënt dan ook boter bij de vis. Aan die instantie hebben we Laura gekoppeld. Dat is heel hypocriet, want we weten nu al dat het niet helpt. Laura mag van de Jeugdzorg rustig wachten tot haar 18e, tot die tijd komt er echt geen oplossing vanuit die hoek. Op die leeftijd is ze geen wereldnieuws meer want op die leeftijd zeilen er zoveel de wereld rond. Nu ik er nog eens goed over nadenk is het te gek voor woorden dat wij vonden dat we Laura konden dwingen aan de wal te blijven en haar ambities te laten varen. Wat een armoe. Ik hoop dat ze alsnog de benen neemt en lekker wegzeilt voorbij de horizon, haar dromen achterna.

Gelukkig Nieuwjaar

Ik maak natuurlijk een klassieke fout als blogger om u één dag te laat een gelukkig nieuwjaar toe te wensen. Het spijt me, misschien kan als troost gelden dat ik wél aan u gedacht heb. Maar mijn hoofd is een beetje onrustig, ongedurig, zit vol energie. Het zal wel komen omdat 2009 zo'n enorm jaar van reflectie was. Wist ik veel dat reflectie zo veel toppen en zo veel dalen in je bestaan kon veroorzaken... Ik ben eigenlijk nog lang niet uitgedacht over wat me overkomen is in 2009, wie ik als nieuwe vrienden heb mogen ontmoeten, en wie ik als oude vrienden het hele jaar heb moeten missen. Over mijn armoedeproject, over mijn activiteiten om mijn carriere weer een nieuwe start te geven. Over mijn gezin. Ik had gehoopt daar de afgelopen weken wat langer te kunnen nadenken. Dat is maar ten dele gelukt. Ondertussen heeft 2010 zich al aangediend, de champagne is al genuttigd en het jaar is al volop begonnen. Ik heb een droom van een opdracht voor 2010, dat is al iets om enorm naar uit te zien. Ik spreek deze week een uitgever om mijn geschriften misschien eens in boekvorm te bundelen. Ik spreek met een toonaangevend bedrijf over een potentiële vervolgfunctie en heb een aantal soortgelijke afspraken staan. De financiële sector begint toch weer te kriebelen. De gebeurtenissen in 2009 hebben op mij een onuitwisbare indruk achtergelaten. Einde ABNAMRO, einde ING Groep. Beide moeten op geheel nieuwe leest verder. Alleen RABO doet nog een beetje mee in haar vertrouwde rol. Ik voel een soort verantwoordelijkheid om mij daarin weer te mengen. Omdat het bedrijfsleven een gezonde financiële sector nodig heeft, omdat we verder onheil moeten voorkomen, en omdat partijen aan het einde van het jaar alleen maar modder gegooid hebben naar elkaar via de pers, van VN tot FD. Daarover moet ik meer zeggen, dus daarover volgt snel een column op www.rutgerkoopmans.nl Maar goed: mijn hoofd zit vol met van alles en nog wat, het nieuwe jaar is begonnen, we gaan er tegenaan en het belooft nu al een historisch jaar te worden! In vele opzichten.....