de B-meisjes

Ik kom er natuurlijk niet omheen, want ook mij zijn ze niet ontgaan: de oranje babes die in Zuid-Afrika gearresteerd werden omdat ze in het oranje gekleed gingen dansen in het stadion. Na de introductie van 'apartheid' doet Nederland weer van zich spreken in dat land, en ik vind dit wel een sympathiekere manier. Hoe princieel moeten we hierin zijn? Moet de grootste 'oranje babe' Yolanthe zich nu opwerpen als verdedigster van de mensenrechten en voorgaan in de strijd voor een rechtvaardige behandeling van vrouwen in oranje? Of zou de KNVB hier een stokje voor steken omdat dit onze goede naam bij de FIFA zou verstoren? In dat geval hebben we natuurlijk geen kans op een WK 2018 in Nederland. Dat zou me wat wezen: alles vanwege een paar jonge dansende meiden in strak gesneden zomerjurkjes van Zeeman-kwaliteit. Ik hoop dat zaterdag as de spelersvrouwen allemaal in een oranje jurkje lopen en dat de mannen van Oranje, bij monde van hun aanvoerder, de overwinning opdragen aan deze meiden, de moderne Jean d'Arcs van Nederland. Wie aan oranje komt, komt aan ons! Die leeuw laten we niet in zijn hempje staan, en ook niet in haar oranje jurkje.

Bafana Bafana

Klikt u voor de grap eens op dit plaatje:

Bafana Bafana

Wie deze schoen ziet, ziet de kleuren van Zuid-Afrika. Het feest is daar in volle gang. Het Zuidafrikaanse elftal wordt in de volksmond 'Bafana Bafana' genoemd, zoals wij het hebben over Oranje in plaats van over het Nederlands Elftal. De WK in Afrika, en wat doen wij in Nederland: we maken problemen over de herrie van de Vuvuzuela's. Die herrie komt onze polderhuiskamertjes in en vraagt om oordopjes. Hoezo herrie? That's Africa, man! Feest, dansen, beweging uit de heup, muziek! Voetbal in een Zuidafrikaans stadion is een belevenis, wat er op het veld gebeurt is aanleiding voor feest, en het feest zelf is belangrijker dan al het andere. Vandaar dat ik deze schoen zo mooi vind. Het karakter van het mooie Zuid Afrika, met haar bonte kleuren, de schoonheid van de mensen, zit er in besloten. Bafana Bafana! Eindelijk is de WK geland in Afrika, en Afrika landt op die manier ook in de rest van de wereld. Johan Cruijff is óók in Zuid Afrika, hij opende daar deze week alweer het tweede Cruyff Court. Op basis van alles wat Cruijff betekend heeft voor de wereld, als voetballer, als oprichter van de Johan Cruyff Foundation (met de Cruyff Courts en vele andere activiteiten), met het Johan Cruijff Institute of Sport Studies, ontving hij deze week van de FIFA terecht de allerhoogtste onderscheiding ("Order of Merit"). Dat juist hij met zijn schoenen ook op deze manier eer bewijst aan Zuid Afrika, is een extra bewijs hoe goed de FIFA hieraan gedaan heeft.

Hoezo tegen Wilders?

Oh, en u vindt het ook zo erg dat de PVV maar liefst 24 zetels heeft gehaald in de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen? In dat geval verwijs ik u graag naar de column op mijn website. Ik begrijp het namelijk wel. Er zijn teveel mensen die zich niet gehoord voelen, die denken dat ze de laagste prioriteit zijn in Den Haag. Dat hun provincie leuk en goed genoeg is om er met vakantie naar toe te gaan, of om er te gaan zeilen of te wandelen, of om er Carnaval te vieren. Die gebieden zijn in de afgelopen jaren alijd de laagste prioriteiten geweest, en voelen nu de bui alweer hangen. Limburg heeft een held ontdekt, en die heet Geert Wilders. Nadat hun populaire burgemeester van Maastricht hun om een niemendalletje was ontnomen, omarmden ze ‘en masse’ onze Geert, onze volksjongen uit Venlo, want dat is zijn imago bij hun. Dat heeft niets te maken met allochtonen, want daar leven de Limburgers al jaren prima mee samen (in tegenstelling tot de Hollanders, die zich bedreigd voelen). Het feit dat `ons Geert´ nu zo populair is, heeft niets te maken met het Islam-debat, en alles te maken met de arrogantie van de macht in Den Haag. De politiek die denkt dat zij vanuit haar centrum kan regeren. en die naar het gevoel van de mensen niet luistert. Voor wie een reis naar Heerlen, Emmen of Almelo een jaarlijkse verplichte wereldreis is. Mensen die niet gehoord worden slaan terug. De democratie is daarvan een ‘early warning signal’. Laat de verkiezingsuitslag van woensdag jl een troost zijn in plaats van een bedreiging. En laat het een oproep zijn om het totaal anders te gaan doen in Den Haag. Dát is het punt dat de kiezers in Nederland gemaakt hebben. En daar kunnen we maar beter naar luisteren.

Democratie

Op 4 maart blogde ik over Bos en Balkenende en voorspelde een winst voor D'66, Groen Links en PVV. Bos was slimmer dan Balkenende en regisseerde zijn aftocht. Balkenende daarentegen moest op de verkiezingsavond afdruipen met een historisch verlies. En dat voor zo'n fatsoenlijke man en zo'n fatsoenlijke partij. Dat het CDA de hofleverancier werd van de PVV is slecht nieuws voor Nederland maar dat is hopelijk tijdelijk. Rutte is zoals verwacht een grote winnaar en is met Job Cohen in een nek-aan-nek race verwikkeld over wie de allergrootste wordt. De echte grote winnaar is Geert Wilders: één op de zeven kiezers ging voor hem. Zo duidelijk kan democratie zijn: de PVV rekent af met de 'oude politiek'. Als dat lot het CDA nú getroffen heeft, kan dat makkelijk een volgende keer VVD en PvdA overkomen. Waar het écht om gaat is om vernieuwend beleid, het openen van nieuwe deuren, het ruimte geven aan nieuwe ideëen, aan hoop en optimisme. De grote vraag is: doe je dat met iedereen, of sluit je bevolkingsgroepen uit. En zo moet de VVD toch nog kleur bekennen, moet de PvdA de economische lijn van Rutte volgen, en moeten D'66 en Groen Links het geweten worden van dit nieuwe paarse kabinet. Wat mij betreft beginnen ze per direct.

Zweven en Landen

Ik zweef op de ochtend van deze verkiezingen. Géén PvdA meer, dat heb ik al duidelijk gemaakt. Zij ademen de geur van stilstaand water, daarin groeit uiteindelijk niets meer. Verandering en vernieuwing, juist ook in onze verzorgingsstaat. Onkruid wieden, lucht en ruimte geven aan mensen en hun talenten, aan menselijke waarden en dus aan duurzaamheid, aan integratie en dus aan zelfredzaamheid. The Dutch Dream in plaats van The Dutch Disease. Stem ik dan VVD? Ik hoop erg op Rutte als overwinnaar, zodat nieuwe wegen ingeslagen kunnen worden. Maar natuurlijk wil ook ik geen PVV en ik begrijp niet waarom Rutte die partij niet categorisch uitsluit. D'66 en Groen Links hebben keurige, frisse standpunten. Halsema zou een prima minister zijn en Pechtold is gelukkig ijdel genoeg om in de Tweede Kamer te blijven excelleren in het debateren. Maar beide partijen zijn te elitair om een vuist te kunnen maken. Mijn droomcoalitie blijft daarom steken op 55 zetels. Waar komt de meerderheid dan vandaan? Met het CDA erbij onder nieuw leiderschap. Dan heb je inderdaad vóór 1 juli een nieuw kabinet, met Rutte als premier. Met die gedachten in mijn achterhoofd zweef ik richting stemhokje.

verkiezingen

De verkiezingen naderen en ik behoor tot dat grote contingent kiezers die dit keer iets anders gaat stemmen dan de vorige keer. Voor het eerst sinds 1982 zal ik geen PvdA stemmen. Het PvdA-vuur in mij is gedoofd. Ik heb genoeg van de oude paradigma's, van de geur van Joop den Uyl en Willem Drees, hoezeer ik de bijdrage van de PvdA in de naoorlogse wederopbouw ook bewonder. Maar er is behoefte aan verandering, aan nieuwe wijn in nieuwe zakken. De oude verzorgingsstaat was gemaakt voor de mensen die de wederopbouw mogelijk hebben gemaakt, nadat ze de oorlog al over zich heen hadden gehad. De nieuwe verzorgingsstaat is er voor de mensen die dankzij die verzorgingsstaat heeft kunnen studeren en die sinds de jaren '70 hun persoonlijke welvaart heeft kunnen opbouwen. Dat de babyboomers van dezelfde regelingen gebruik mogen maken als hun ouders, is een gotspe. Mijn gedroomde verzorgingsstaat stimuleert mensen voor zichzelf en elkaar te zorgen, en zorgt voor hen die dat niet aankunnen. Geen staat die een leger van welzijnswerkers in leven houdt door zwakkeren zwak te houden door hun welzijnszorg en door de uitkeringen van de staat. Het zijn gedachten die niet aanslaan bij Liliane Ploumen, bij Wouter Bos, bij Job Cohen en zelfs bij 'young angry men' zoals Lodewijk Asscher. Exit PvdA. Zie ook mijn website (www.rutgerkoopmans.nl) daarover. En dus sta ik woensdag as in het stemhokje en zweef ik. D'66 of VVD..... tja?

zonnebrillen

Zodra de zon weer gaat schijnen, komen ze tevoorschijn. Tegenwoordig zijn ze groot en donker. Vaak zijn ze zó donker dat je er helemaal niets door kan zien. Inderdaad, de zonnebrillen. Bij ons in Amsterdam zie je steeds meer de Ray-Ban, bijpassend bij de scooter en de blackberry pearl. Ik heb het er lastig mee, want ik merk dat ik het contact met iemand kwijt ben zodra iemands ogen verdwijnen achter een donkere of spiegelende zonnebril. Dan kan ik niet meer kijken naar hun ogen, dan mis ik 90% van hun signaal, net alsof je een slechte skype-verbinding hebt zal ik maar zeggen. Laatst merkte ik niet eens dat degene die van haar fiets donderde (en geholpen werd door omstanders) een goede bekende van me was. Moest ik later op de avond toch nog even mezelf per sms excuseren. Ja, zet die bril dan ook niet op je neus! Vorige week heb ik iemand tijdens de lunch gevraagd zijn bril even af te zetten, en gelukkig deed-ie dat. Toen hadden we weer contact en toch nog een goed gesprek. Zonnebrillen maken mensen 'in cognito', zo letterlijk is het. Ik voel me op slag gehandicapt in mijn contactuele activiteiten. Gelukkig voor mij gaat het vanaf morgen weer regenen!

spruitjeslucht

Zo langzamerhand zijn we in volle vaart op weg naar de verkiezingen. Het ene debat volgt het andere op en de discussie gaat gelukkig weer over de mannetjes. 'Gelukkig' is het natuurlijk allerminst. Het is bedroevend om de mannetjes en vrouwtjes zo te horen praten. Het wordt waarachtig een ouderwetse links-rechts discussie waarbij ieders portemonnaie weer de doorslag zou moeten gaan geven in de stemhokjes. Volgens mij gaat het de kiezer daar niet om, maar leg de politici dat maar eens uit. De politiek zit vast in oude discussies, de mensen vragen aandacht voor andere onderwerpen. Laten we dus praten over onze gezondheidszorg die teveel kost en waar er een tekort aan verplegend personeel is. Of over onderwijs, over te grote klassen, over teveel uitval en te weinig leraren. Of over de AOW, ook nu 66 de nieuwe pensioenleeftijd wordt. Laten we kortom gaan praten over de onderwerpen die er écht toe doen. Ondertussen wankelt de euro op het drijfzand van het stabilisatiepact dat nooit tot stabiliteit heeft geleid. Als de euro valt, is de crisis compleet. Ik heb nog van niemand gehoord wat er dan gaat gebeuren, maar Marx noemde dat ooit "de Kladderadatsch", de totale puinhoop en wanorde. We zijn 100 jaar later en kijk wat er gebeurt. Tegen die achtergrond ruikt de politieke discussie over de nieuwe premier van Nederland sterk naar spruitjes.

verboden te roken

In een onderzoek las ik laatst dat ruim de helft van de ziektes in Nederland te voorkomen zijn door een ander gedrag. Obesitas, drankzucht en andere soortgelijke bewuste keuzes in je leven. Wie risico's neemt, moet op de blaren zitten, zou je zeggen. Twee longartsen schreven een boek over de noodzaak van het stoppen met roken. Logisch dat zij er over beginnen zou je zeggen, maar dat is het niet. Als iedereen zou stoppen zouden deze longartsen hun baan verliezen, want 4 van hun 5 werkdagen wordt gevuld met longkanker patiënten die gerookt hebben. Vier van alle tien kankerpatiënten heeft kanker omdat men ooit gerookt heeft. Ieder jaar dat je het leven van een kankerpatiënt rekt, kost € 17.000,=. Wie risico's neemt, moet op de blaren zitten, zou je zeggen. Niets is minder waar: de maatschappij zit op de blaren, want daar ligt nu de rekening. De maatschappij zou er dus bij gebaat zijn als roken verboden werd, zo simpel is het eigenlijk. En wie wil roken, betaalt daar maar zelf voor. Voor € 50,= per dag betaalt een roker een dag langer leven voor een kankerpatiënt, is dat niet een rechtvaardig omslagstelsel? Ik weet het, het klinkt onzinnig. Toch kunnen we de huidige praktijk ook niet laten voortbestaan. Minister Klink weet dat ook, maar doet niets. Het wordt tijd dat er iemand wakker wordt.

langs de meetlat

Het CPB heeft alle partijen weer langs de meetlat gelegd en definitief bewezen dat het geen PvdA-bolwerk is, want daar maken ze op charmante manier gehakt van. Het verkiezingsprogramma van de VVD en D'66 helpt ons duidelijk het beste in deze barre economische tijden. Wie maalt er om een procent koopkracht als de economie staat te wankelen? De VVD zorgt met haar plannen voor de meeste werkgelegenheid (werk werk werk, riep de PvdA dat niet ooit?), en de PvdA rept bij monde van Job Cohen over "Amerikaanse toestanden" en 'werkende armen'. En de PvdA dan? Het programma van de PvdA is nauwelijks doorrekenbaar, zeiden PvdA-coryfeëen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg deze week. Snel werden er op het partijbureay wat bezuinigingen ingeplugd, daarover heeft het congres vast niet hoeven te stemmen. Nog nooit in haar geschiedenis heeft de PvdA zo slecht haar ideëen economisch onderbouwd door geen gebruik te maken van de in de partij aanwezige intelligentie. Cohen is in de verste verte geen Obama, en de PvdA diskwalificeert zich als de partij die ons land kan loodsen naar een gezonde economische toekomst. Dat is een pijnlijke conclusie, maar ik kan hem niet anders trekken. Ik heb nog 3 weken om een nieuwe partij te kiezen, en ik zeg u: ik zweef nog maar even.

Vakantie in Europa: € 1650 lichter

Goedemorgen, u en ik zijn als Nederlanders € 1650,= lichter sinds gisteren. Als Europeaan zelfs zo'n € 2750,=. Schrikt u daarvan? Tja, dat is de prijs van een Europese droom. Margaret Thatcher waarschuwde 25 jaar geleden al en zij werd erom geminacht op het Europese continent. Op 11 februari jl blogte ik al over de Griekse Tragedies, maar toen wisten we nog niet wat er op de uiteindelijke kassabon kwam te staan. Nu weten we het: bij Europa horen kost héél veel geld, en met dat geld steunen we de buren: als hun muren omvallen stort ons huis namelijk ook in. In alle verdragen rondom de € is 'het stabilisatiepact' altijd een open eindje gebleven, simpelweg omdat een land als Duitsland zich in het begin niet kon houden aan een begrotingstekort van < 3%. Ik herinner met een Nederlandse minister die daar ooit iets van zei. Het leverde hem de toorn van Helmut Kohl op én het kostte hem zijn voorspelde Europese topbaan. Het stabilisatiepact is nooit goed verankerd want geen land wil zich laten ringeloren, de 'nationale souvereiniteit' (een beschaafd woord voor individueel landsbelang) gaat altijd vóór. En daarvoor hebben we deze week de rekening betaald.

De commissie De Wit

De Commissie De Wit heeft gesproken en nu vraagt de Tweede Kamer om een enquete. Blijkbaar moet er nóg dieper gegraven worden naar de oorzaken van de kredietcrisis. Het is een crisis die ik al een tijd lang volg en waarover ik veel geschreven heb (zie www.rutgerkoopmans.nl). Wat mij betreft past een pluim voor de Commissie De Wit. Niet alleen het bankwezen treft blaam voor de crisis en dat zal menig bankier als muziek in de oren klinken. Vele anderen, van toezichthouders tot aandeelhouders, van spaarders tot adviseurs, van minister tot zakenwereld, hebben bijgedragen aan de ellende waarin we gestort zijn. Zolang van banken een rendement boven de 10% wordt verwacht, zullen die banken alles in het werk stellen om aan die eis te voldoen. Zolang 'dreigbrieven' van een 1% aandeelhouder aan het adres van ABNAMRO kunnen leiden tot de bijna-val van die bank, zolang de 99% overige aandeelhouders de opbrengst van hun aandelen belangrijker vinden dan het voortbestaan van 'de bank', zolang zal de ellende morgen wéér kunnen optreden. Want dat is wel de meest ontluisterende conlusie van vandaag: er is niets veranderd en niets geleerd. Het kan morgen weer gebeuren, nog sterker: voordat we het weten is het alweer gebeurd. En dat is te triest voor woorden.

Wéér net niet

Het werd wéér een 'net niet'-seizoen voor Ajax. Inderdaad, dat is nieuws van gisteren, maar ik heb er even over gedaan om het een plaats te geven. Ooit kwamen we een doelpunt tekort en dus scoorden we er nu meer dan 100. Nu kwamen we net een punt tekort, en dat is ook zuur. Maar ja, wie na 34 wedstrijden het meeste punten heeft, is kampioen. Die leuke dooddoener verlicht niet de pijn. De familiewortels van mijn vrouw liggen in Twente, moet ik er nog méér aan toevoegen? Kiespijn. Ik ben trots op de Ajacieden, op de machtige eindsprint die ze in de tweede seizoenshelft hebben ingezet. Laten we eerlijk zijn: een paar maanden geleden hadden we zelfs de voorronden Champion's League al afgeschreven. We lieten AZ achter ons en eindelijk ook weer eens PSV en zoals altijd Feyenoord. Alleen Twente vóór ons. Het sympathieke Twente, voeg ik er meteen aan toe. Terechte kampioenen, goed gedaan. Maar pijn doet het wel, in dit roodwitte hart van mij.

Koninginnedag

Meestal ontvlucht ik Amsterdam op Koninginnedag. De stad is op die dag van de boeren en buitenlui. Je kunt lopen over de hoofden, er is teveel muziek en veel teveel alcohol, er is teveel oranje en teveel luidruchtige aanwezigheid en het eindigt altijd in een onvoorstelbare puinhoop. Zo'n volksfestijn heet dan 'oranjekoorts', een vlag die de kleur maar niet de lading dekt. Meestal komen de reinigingsdiensten tegen 3 uur in de vroege mei-morgen om de eerste troep op te ruimen. Dat zal nu niet gebeuren, en ik begrijp wel waarom: als de stad om duistere redenen een extra wethouder kan betalen, dan moet een behoorlijk salaris voor de mensen die de stad écht verzorgen er toch ook vanaf kunnen. Gelukkig heeft Lodewijk Asscher de burgers gevraagd zélf de stad schoon te houden. Ja, dat is nogal lekker: zo begonnen we eeuwen geleden ook vóórdat we belastingen verzonnen om dit soort taken aan de overheid over te laten. Kortom: een gekke dag in een gekke stad. Morgen is ze weer van mij en slapen alle boeren en buitenlui hun roes uit in hun eigen dorp. Leve de Koningin!

Messi

Vandaag op weg naar Barcelona. Een stad in rouw, nadat 'Barca' uitgeschakeld is door Inter Milan. De taxi chauffeur zal zijn radio zacht hebben en triest voor zich uit staren. De files in de stad zullen langer zijn, zich trager voortbewegen, zoals het hele leven een stap langzamer zal gaan vandaag. Johan Cruijff zal uitleggen dat als je teveel loopt met de bal, het steeds makkelijker wordt voor de tegenstander om je af te stoppen. Dat je met 11 mensen soms teveel mensen in het veld hebt lopen en je er dus maar beter 10 kunt hebben want die lopen minder door elkaar. Hij zal praten over voetballen zonder bal. Hij zal zeggen dat Inter grotere kansen heeft dan Bayern München. En zo krijgt ook deze nederlaag een plaats. Na gisteravond is het voor iedereen, die Cruijff ooit heeft zien spelen, weer duidelijk: er is nog lang geen opvolger voor hem opgestaan. Je naam kan lijken op die van de Messias, maar daarom ben je nog geen verlosser. Barcelona wint niet 'de cup met de grote oren' dit jaar, Argentinië wordt geen wereldkampioen, en Johan Cruijff is nog altijd de grootste.

retoriek

De verkiezingen komen er aan en de retoriek is alweer losgebarsten. Een ouderwetse links-rechts strijd lijkt zich te ontwikkelen. Ik word er niet echt vrolijk van. Ik roep al langer dat we geen behoefte hebben aan politieke bekvechterij, aan grote beloften en een matige executie. We kunnen het ons ook helemaal niet veroorloven, lijkt mij. Ik hoop altijd nog dat het gezonde verstand een keer gaat doorbreken, maar mijn hoop lijkt ijdeler te worden naar mate de politici ook steeds ijdeler worden. De lijst van uitdagingen is lang. Onze gezondheidszorg kraakt in haar voegen. Het bankwezen is ook een zorgenkindje. Volgende uitdaging: onderwijs. Grote aantallen schoolverlaters die geen diploma hebben, een tekort aan leraren, een hoog ziekteverzuim en veel uren-uitval. Waar leiden wij eigenlijk onze jeugd toe op? De jeugdzorg, ook al zo’n schrijnend dossier. Een grote groep jonge mensen dreigt vroegtijdig uit de boot te vallen of in de bezemwagen van de samenleving te bungelen ’met een krasje’. Nóg een uitdaging: milieu. En wat dachten we van de economische crisis. En van de stijgende criminaliteit en de grote onveiligheid op straat. Wat doen we aan de intolerantie in de samenleving. Al die problemen zijn zijn acuut. We zullen bergen moeten verzetten om een oplossing te vinden. We zullen heersende denkpatronen moeten doorbreken. Bestaande paradigma’s die misschien wel decennialang hebben gewerkt, zullen we moeten afbreken en door een nieuwe visie moeten vervangen. Oude waarden, oude politieke constructen, oude onderwerpen zullen we moeten vervangen.‘De boel bij elkaar houden’ is helemaal niet wat ik wil. ‘De boel opschudden’ lijkt mij beter.
Hier pas geen links-rechts retoriek, veel eerder een regering van nationale eenheid om daadkrachtig en baanbrekend te zijn. Een frisse wind of een stinkende wind, dat is de keuze voor de Nederlandse kiezer. En die frisheid ontbreekt volledig.

Ajax - Feyenoord

Gisteren de veelbesproken KNVB-finale bezocht. Twee prachtige doelpunten in een spetterend begin, voor de rest was er niets aan. Geen finale, geen cupspanning, geen Feyenoord-fans. Niet zoals het hoorde te zijn. Ik betwijfel of de KNVB de beste oplossing heeft gekozen, maar ik zou zelf ook geen betere weten. Moet je die finale dan maar niet laten spelen? Of is het nu toch tijd voor een voetbalwet met bijzonder harde straffen? Ik heb daar nooit in geloofd, maar mijn geloof kentert. Alcohol en drugs maken van sommige mensen beesten die zich als voetbalfan verkleden. Misschien zit daar de kern van het probleem. Ik baal van die 010-haat, van de bommen op Rotterdam, ik heb er helemaal niets mee. Ik vind Feyenoord een prima club waarvan ik graag wil winnen. Ik geniet van Mario Been en Wijnaldum, zeker als het toch 2-0 wordt. Maar ik wil gewoon voetbal zien, gewoon een finale beleven, gewoon in willekeurig welk stadion kunnen komen. Ik heb genoeg van de ellende, die een stelletje halvegaren die zich ten onrecht fans noemen, aanrichten. Feyenoord heeft gisteren verloren, Ajax ook.

Kinderen in isolement

De armoede in Nederland is hardnekkig en wreed, en raakt de zwaksten. Er zijn volgens het Sociaal Cultureel Planbureau 60.000 kinderen in ons land die sociaal geïsoleerd opgroeien, en neemt u van mij aan dat vrijwel altijd armoede daarvan de belangrijkste reden is. Er passen geen zestigduizend kinderen in een volle Arena. Alleen in Amsterdam zijn er al 140.000 mensen die in armoede leven. In Nederland schat men het aantal op ongeveer anderhalf miljoen. Gedurende mijn sabbatical heb ik mij ingezet om die armoede te bevechten. Met een commissie schreven wij een rapport dat we aanboden aan B&W Amsterdam, aan Job Cohen en zijn team. We hebben ‘out of the box’ voorstellen gedaan voor een nieuw anti-armoedebeleid. Armoede moet Nederland uit, minimaal gehalveerd. Een nieuw beleid dat uitgaat van oplossingen in plaats van problemen. We creëerden een nieuw paradigma, de zelfredzaamheid van de mens. Onze ideëen werden enthousiast ontvangen door de mensen ‘aan het front’, inclusief de arme mensen zelf. Deze voorstellen boden tenminste hoop! In Amsterdam is het sindsdien (nog) niet veel geworden met het armoedebeleid: veel van hetzelfde, en nóg meer arme mensen. Cohen wordt straks misschien onze Minister-President. Ik hoop dat hij ministers benoemt die wél een paradigma durven te doorbreken, die beleid durven maken vanuit visie in plaats vanuit draagvlak en status quo. En dat hij niet alleen toekijkt naar wat er niet gebeurt. Dat zou een betere toekomst betekenen voor 60.000 kinderen.

Smeulende vulkanen

“Een natuurramp” noemde Bernard Wientjes het, de uitbarsting in Ijsland van de vulkaan met die onuitspreekbare romantische naam. “Een natuurverschijnsel” corrigeerde mijn zoon hem, en hij had gelijk. Het valt me tegenwoordig op dat we gauw over een ramp spreken, of een verkeersinfarct, of een drama, terwijl er gewoon iets gebeurt dat door de omstandigheden zo wordt ingegeven. Er zijn weeralarmen, er worden zwarte zaterdagen voorspeld, en achteraf valt het altijd mee. Hoe beter we kunnen meten, hoe kwetsbaarder we lijken te worden. En zo verliezen we onze zekerheid, onze vindingrijkheid en ons incasseringsvermogen en flexibiliteit. Ik heb mensen gesproken die duizenden kilometers gereden hebben in een huurauto waarvoor ze duizenden euro’s betaald hadden, alleen maar omdat ze naar huis wilden. Zaten ze eindelijk lekker in Spanje of Italië, hadden ze eindelijk een fantastische reden om hun agenda te laten voor wat die was, en wat doen ze: ze bewegen hemel en aarde om in hun keurslijf te mogen blijven.Ik houd mijn hart vast voor het moment dat we een échte ramp te verwerken krijgen. In Ijsland glimlacht men ondertussen: “Iceland strikes again!”

het beste jongetje van de klas

Goldman Sachs behoort in de financiële wereld tot de absolute top. Hoger kun je eigenljk niet komen. Het is een soort Real Madrid: groot geld, koninklijke uitstraling. Wie daar werkt (of gewerkt heeft) draagt iets van 'the firm' in zich en toont dat met onverholen trots. Die firma staat nu voor de rechter, voor een ernstig vergrijp. De aanklacht tegen Goldman Sachs raakt de diepste kern van de financiële dienstverlening: "wie verleen je een dienst?". Cliëntbelang versus eigenbelang dus. Ik heb het al heel vaak geschreven op mijn website de afgelopen jaren (zie www.rutgerkoopmans.nl): de financiële crisis is een 'morele crisis'. Het gaat over ethiek van handelen versus hebzucht. Over cliënten die de hoogste spaarrente willen en de laagste hypotheekrente. Over beleggers die het hoogste rendement willen hebben. Over banken die daarin voorop willen lopen. We dansten om het Gouden Kalf. Het beste jongetje van de klas staat daar nu voor terecht, maar velen zullen daar met enig schaamrood om heen staan. Dat zou hun althans passen. Eén ding is wel duidelijk: een wezenlijke verandering in de financiële sector, die herhaling van de crisis kan voorkomen, begint bij het besef over wat kan, en met name wat níet kan. Daar hebben we geen rechter voor nodig.

Vier op een rij

Femke Halsema mag wéér van haar partij. Wéér kamerlid worden, wéér lijsttrekker zijn. Dat is goed nieuws voor het niveau van de politieke discussie. Het is goed voor het debat. Het is goed voor Jeroen Pauw die haar zo graag aan haar zijde ziet. En als hij haar even vergeet uit te nodigen is Matthijs van Nieuwkerk niet te beroerd om het te doen. En zo blijft Femke het populairste meisje uit de klas. Als ik haar had mogen adviseren, had ik Femke verteld afstand te nemen. Je hebt alles gezegd, alles bewezen, alles getoond. Groen Links staat er sterk voor, en Femke zélf nog sterker. Dat betekent doorgaans dat het tijd is om te gaan, want als één van beiden verzwakt lijkt, is afscheid nemen ´over tijd´. Drie keer is scheepsrecht, vier keer is vrouwenrecht. Maar in de politiek geldt dat je altijd op je hoogtepunt moet stoppen, want alles erná is crisis. Ik had Femke een glorieus afscheid gegund, een prachtige maatschappelijke bestuurlijke functie waarin ze gezichtsbepalend haar gezag had kunnen uitstralen, ver boven alle partijen verheven. Maar ja, ik ben Jeroen niet, ik ben Matthijs niet, en ik adviseer Femke niet.

het einde in zicht

Het einde van mijn sabbatical is in zicht, heb ik laatst geconstateerd. Wie daar méér over wil weten, raad ik aan mijn column te lezen (www.rutgerkoopmans, home). Ik verheug me er wel op, moet ik zeggen. Ik heb lang genoten van de vrijheid van een sabbatical, maar ik heb ook lang nagedacht over een goede terugkeer in het bedrijfsleven. Want daar ben ik namelijk nog niet klaar. Het adviseren zit me te veel in het bloed. Ik mis het dagelijkse cliëntencontact, de boeiende gesprekken en de uitdaging om daarvan een vertaling te maken in de dienstverlening naar die cliënten. Ik mis een organisatie om me heen, een kennisbron, een label, een platform, liefst global. Ik wil niet de zoveelste 'éénpitter' zijn, en ik vind het ZZP-bestaan wel mooi geweest. En de politiek dan? Misschien is dat de volgende halte van mijn reis. Ik ben misschien voor de politiek wel die beroemde laatbloeier. Of misschien wacht ik wel op het juiste telefoontje. Ik ga verder met plannen maken, en laat u zo snel mogelijk weten wat het is geworden. Over een paar weken weet ik het.

Het vertrek van een politicus (2): Wouter Bos

Wat zal Balkenende balen. Agnes Kant die de eer aan zichzelf houdt, Camiel Eurlings die zijn prioriteiten durft te stellen, Wouter Bos die terugtreedt en zijn vertrek zorgvuldig geregisseerd heeft. In één klap is de demissionaire premier de aanstaande verliezer van de verkiezingen. Straks staat iedere partij daar met fris nieuw volk aan de verkiezingslijn, naast de mensen die nu nog in een ‘winning mood’ zijn. Maar ook Halsema en Pechtold zullen het de komende maanden knap lastig krijgen. Halsema zal zich nog enigszins redden, Pechtold valt nu door de mand. De PvdA wint straks glorieus de verkiezingen, het CDA komt in een leiderschapscrisis en de PVV blijft steken op te weinig zetels om echt lastig te kunnen worden. Ik schreef vorige week nog in dit blog dat ‘de oude politiek’ ten dode was opgeschreven. Ik ben binnen één week tijd op mijn wenken bediend. Knap staaltje machtspolitiek van de PvdA en van Wouter Bos. Maar bovenal een fantastische overwinning voor de democratie. De kiezer mag straks een frisse keuze maken. Er is geen meer democratische manier te verzinnen om Wilders de pas af te snijden. Ik zeg daarom: Wouter bedankt, Job zet 'm op!

Vertrekkende politici (1): Hans van Mierlo

Er gebeurt te veel in één dag om bij te houden. Ik begin met de belangrijkste politicus die ons ontvallen is, Hans van Mierlo. Een politicus, bevlogen en belezen, gepassioneerd door de democratie. Iemand die vele andere beroepen succesvol had kunnen uitoefenen, een multi-talent. Hij koos voor de openbare zaak, hij koos voor de democratie, hij koos voor vernieuwing in de politieke verhoudingen. Bij Van Mierlo wist je nooit zeker wat hij ging zeggen. Hij kon zomaar een gezichtspunt te berde brengen dat ieder met stomheid achterliet. Een extra dimensie. Van Mierlo's opinie was een gedragen, een gewaardeerde opinie. Tegelijkertijd begreep hij de kunst van het leven. Zijn kwinkslagen, zijn lach en zijn humor gaven aan dat hij de relativiteit begreep. Juist daarom werden zijn ernstige opmerkingen zo serieus genomen. Hij vertegenwoordigde de democratie, hij voegde iets toe aan de democratie, hij ademde democratie. Sommige(wat zeg ik: de meeste) politici zijn vervangbaar. Sommige springen er bovenuit. Hans van Mierlo sprong er ver bovenuit

Wilders: hoe nu verder?

Er zijn nog ongeveer 90 dagen te gaan en dan zijn er weer verkiezingen. Een hoop mensen maken zich daar zenuwachtig over. Wat zal Wilders doen? Tja, de betere vraag is natuurlijk wat de kiezers gaan doen. Als die straks op 9 juni dezelfde uitspraak doen als de mensen in Den Haag en Almere (en die zijn toch niet gek?), dan heeft de PVV straks ook méér in de pap te brokkelen. Een 'cordon sanitaire' rondom de PVV past niet, dat vind ik ondemocratisch. We moeten ophouden met zo spastisch over Wilders te doen. Iemand bij voorbaat uitsluiten is geen sterke houding. Als de uitkomst van het democratisch proces je niet bevalt, moet je het vooral bij jezelf zoeken. De kiezers in Almere en Den Haag zijn niet tevreden met de politieke processen van de afgelopen jaren, althans met wat er uitgekomen is. De meeste boosheid is er trouwens over wat er niet uitgekomen is, over de stroperigheid, over de achterkamertjes, over de onbegrijpelijke compromissen, over "de poppetjes" en hun gedrag. Dat kun je wel willen weerleggen of ontkennen, maar dat gaat je niet helpen. We zullen het in de politiek écht over een andere boeg moeten gooien als we de kiezer willen overtuigen niet op Wilders te stemmen. Zo werkt het in een democratie, en niet anders.

Op zijn Frans

Ik ging op bezoek in Dordrecht, aan de Krommedijk. Daar waar Ajax in een vervlogen seizoen ooit een landskampioenschap verspeelde door gelijk te spelen tegen de lokale FC. Op bezoek bij Frans Derks, vermaard scheidsrechter, eigenzinnig mens, weldoener en nog vele dingen meer. Hij heeft een boek geschreven. Althans, waarschijnlijk gedicteerd aan iemand die op een bepaald moment opgehouden is met schrijven. Frans houdt niet namelijk nooit op met praten. Het eerste exemplaar werd uitgereikt door Freek de Jonge en de verzamelde voetbalwereld keek toe. Bobo's, vrienden, ex-collegae en voor de kenner voormalige helden. Mijn hart stokte in mijn keel toen een kleine dikke man met een opgetrokken wenkbrauw de trap op kwam met zijn vrouw, even groot, aan zijn zijde. De beste linksbuiten van Feyenoord. Mijn buurman herkende Coen Moulijn niet, ik keek hem ongelovig aan. Even later liep Bennie Muller naar binnen, roemrucht Ajacied en ook al even groot. Feyenoorder en Ajacied informeerden naar elkaars situatie, en ik keek stiekum toe. Frans had ze allemaal bij elkaar, zoals een goed scheidsrechter dat doet. De Krommedijk was even een speciale plek.

Balkenende vs Bos: oude politiek

Gisteravond zag we een duidelijk staaltje van oude politiek. Aan de ene kant Balkenende, de premier die een derde van de steun van zijn kiezers verloren had. Daartegenover Wouter Bos, die honderden raadszetels kwijtraakte bij deze verkiezingen. Twee mannen, twee partijen, die duidelijk 'slaag' hadden gekregen van de kiezer. De PVV was de grote winnaar omdat de kiezer het bedrijven van 'oude politiek' niet meer ziet zitten. Het spelen op de man, het zoeken naar compromissen, het om de hete brij heendraaien, het elkaar van het pluche jagen omdat je zelf op het pluche wilt zitten. De bestuurder spelen in plaats van voorkomen dat de Noord-Zuidlijn uit de hand loopt, dat er zoveel agressie op straat is, dat de jeugdzorg zo ongeorganiseerd is en dat de armoede niet wordt bestreden. Gelukkig ging méér dan de helft van de kiezers gisteren kiezen, straks op 9 juni wordt dat méér dan 80% voorspel ik. Groen Links, D'66 en PVV winnen omdat ze een links, een redelijk of een simpel standpunt hebben. Heldere boodschappen die de kiezer verstaat. Geen oude politiek, geen regenteske houding. Wat kan democratie toch mooi en simpel zijn in zijn eenvoud: vervang Bos en Balkenende, en leg een 'cordon sanitaire' rondom de oude politiek

Gerrit Zalm

Ik weet niet of hij zich vandaag gegrild, gebakken of gekookt voelt. Maar één ding is zeker: het is voor Gerrit Zalm hoogst ongelukkig om te moeten weten dat de ene toezichthouder (De Nederlandsche Bank) je een voldoende geeft en de ander (de Autoriteit Financiële Markten) je een brevet van onvermogen uitreikt. Dat betekent dat één van beide toezichthouders mag twijfelen aan haar eigen oordeelsvermogen. Ze hebben nl allebei bij dezelfde gesprekken gezeten. Zijn verstandige mensen dan niet in staat om een gezamenlijke conclusie te trekken? Ik kan het haast niet geloven. Het is natuurlijk saillant dat Zalm zélf de Minister van Financiën was toen DSB Bank een bankvergunning kreeg van de DNB. Had die vergunning ooit mogen worden gegeven? Ik betwijfel het ten zeerste. Voor mij ligt bij die beslissing nog altijd de crux. Wast de DNB met dit oordeel over Zalm nu haar handen in onschuld? Of wil ze haar vroegere besluit niet afvallen? Hoe dan ook, Gerrit Zalm is 'aangeschoten' en dat is nooit goed. Het is ook slecht voor de ABNAMRO, de bank waarvan wij als belastingbetaler de aandeelhouder zijn.

een politieke aardverschuiving

Ik heb nog niemand gesproken in de afgelopen dagen die kan uitleggen waarom het kabinet Balkenende IV is gevallen en die ook vrede heeft met de uitkomst. Ik vind dat opvallend. Meestal zijn er duidelijke voorstanders en tegenstanders van een val. Nu niet. Partijen staan haaks op elkaar, de boosheid rolt over straat, en alom heerst onbegrip. Dat geldt dan altijd het gedrag van de andere partij. Ik kan me niet herinneren dat politieke partijen zó haaks op elkaar gestaan hebben in de naoorlogse politieke geschiedenis. Dat betekent dat er een politieke aardverschuiving optreedt bij de Tweede Kamerverkiezingen in juni as. Ik voorspel het einde van de traditionele politieke balans in Nederland, zoals we die kende met een paar grote en vele kleinere partijen die soms middelgroot mochten lijken maar op het beslissende moment toch klein waren. Ik voorspel het einde van de PvdA in zijn traditionele rol, maar ook de rol van de VVD is straks uitgespeeld. We zullen nog één grote partij kennen, het CDA, en een aantal midddelgrote partijen. Een nieuw politiek landschap in Nederland, en een wankele nieuwe balans. En of je daarmee nu blij moet zijn?

"Sven the man"

Ik ben één van de zeseneenhalf miljoen mensen die verbijsterd toekeken hoe het gisteravond fout ging met de wissel van Sven op de 10.000 meter schaatsen. "Jan Bols" was het eerste dat ik dacht, 1971 was het jaar. Zijn coach heette toen Leen Pfrommer, en die kreeg behoorlijk wat kritiek omdat hij die arme Jan er niet op gewezen had dat hij naar de binnenbocht moest tijdens die beruchte 5000 meter. Aan het einde van de race ging Jan heel stil op een bankje tegen een lichtmast zitten en zei niets. Hij moest even landen. Gisteravond zag ik een briesende Sven. Niet boos op zichzelf, maar op Kemkers, zijn coach, zijn steun en toeverlaat. Hij heeft het gedaan, hij! En dat riep hij zodat iedereen in de wereld het kon horen en zien, op een moment dat hij nog niet in de kleedkamer stoom had afgeblazen. Foute boel. Ik keek ernaar en vroeg me af wie er de 10.000 meter gereden had. Ja, Kemkers zat fout. Kemkers heeft Sven op het verkeerde been gezet. Maar grote individuele sporters gaan op beslissende momenten altijd hun eigen weg, dat zijn egoïsten die voor eigen glorie en roem gaan, daarom houden we van ze. Grote kampioenen houden de verantwoordelijkheid voor hun handelen bij zichzelf.

modder na de val

Het is een bizar spel van communicatie tussen de politieke partijen na de val van het kabinet. Er wordt over en weer met modder gegooid en niet zo zuinig ook. De één zou de eenheid beschadigd hebben, de ander vindt dat dit gelogen is. Weer een ander beweert dat iemand anders gechanteerd zou hebben. Iedereen is het met elkaar eens dat het anders gegaan is dan de ander zegt. En alle oppositiepartijen kakelen "ze hebben ruzie, ze hebben ruzie!" Als een juf zoiets meemaakt bij een ruzie op een schoolplein, stuurt ze alle partijen weg en vraagt ze iedereen om op te houden met kwetteren. Samen spelen samen delen, en van proberen kun je leren. Diep in mijn hart hoop ik dat onze koningin, in de beslotenheid van haar paleis, de politici vandaag fijntjes vertelt hoe hun gedrag op de buitenwereld overkomt. "Kinderachtig" is best een goede betiteling. Ik spreek weinig mensen die begrijpen waarom je voor een onderlinge ruzie het land in de steek laat op zo'n belangrijk moment.

Wie is er gevallen?

In 2007 zag de wereld er nog heel anders uit. De financiële crisis bestond alleen nog maar in de Verenigde Staten, en was nog in een pril begin (achteraf gezien). Ik bedoel maar: alle beslissingen die je in 2007 maakte, staan nu in een ander daglicht. OK, je wilt principieel zijn, dat is te prijzen. Maar als je een land wil besturen, moet je je principes soms kunnen bijstellen binnen redelijke grenzen. Als je een land samen moet besturen met anderen, moet je soms begrip hebben voor de principes van anderen, voor de posities van anderen, en voor het feit dat die anderen soms minder flexibel zijn dan jij. Zie hier de fout die de PvdA en de fout die het CDA gemaakt hebben in de afgelopen dagen. Ik heb tot het laatste moment gedacht dat gezond verstand zou zegevieren. Helaas. En dat terwijl het land zó in het slop zit, en iedereen zit te wachten op heldere, krachtige bestuurders. Deze val is niet alleen de val van het kabinet, maar ook van het aanzien van de politiek. De komende verkiezingsrondes zullen laten zien hoe de reactie van de kiezers zal zijn. Die hebben in een democratie altijd het laatste woord, en dan moeten politici voor even (gelukkig) het zwijgen ertoe doen.

Drank, slaap en Erica

Terwijl het kabinet in één week tijd misschien wel twee keer had kunnen vallen, zijn alle ogen gericht op Vancouver. Niet op de medailles ("we" hebben er weer twee!), maar wél op Erica Terpstra. Ik kan het You Tube filmpje van haar dronken interview bij Edwin Evers niet vaak genoeg zien. Echt lachen. Wat is die Evers een doodgoeierd, Jensen zou haar gefilleerd hebben. Erica komt hiermee weg natuurlijk. Ik ben een fan van haar. Een volksvertegenwoordiger in hart en nieren. Waarschijnlijk heb ik in ons land nooit een politicus meegemaakt waarvan mensen zoveel houden, die ze willen aanraken, met wie ze op de foto willen, van wie ze een zoen willen. Iemand die zich met het volk verbindt en daarom mag zeggen dat ze het vertegenwoordigt. Ik heb dat van nabij gezien, en daar heeft zij mijn hart gestolen. Ze hoeft zich ook helemaal niet te excuseren voor dit interview, er is niemand die daaraan behoefte heeft. En zeg nou niet dat je 'vermoeid' was, want wij kennen jou als onvermoeibaar, Erica! Hup Holland!!

het debat

Ik zal niet de enige zijn geweest die gisteren het eerste grote verkiezingsdebat gevolgd heeft. Bij het volgende debat zou dat wel eens heel anders kunnen zijn. Het was een gek circus, al die kakelende politici die hun eigen kernboodschappen de microfoon in gooiden. Geen antwoord geven op een vraag, dat vooral niet. Zenden, zenden, zenden! Wat bezielt ze, dacht ik toen ik ernaar keek? Ik vroeg af met wie ze bezig waren: met zichzelf, met de kiezer, met de gemeenteraadsverkiezingen of met iets wat ik misschien over het hoofd zag. Van leiding aan het debat was geen sprake maar misschien kon dat in zulke omstandigheden ook wel niet. De correctie had van één van de deelnemers moeten komen. Niemand die riep: "met wat voor vertoning zijn we hier bezig?". Acht politici en twee interviewers, en bij elkaar opgeteld een dikke onvoldoende. Ik kijk de volgende keer niet meer. Het feit dat ik op 3 maart wél ga stemmen heeft met mijn eigen motivatie te maken en niet met de inspiratie van deze politieke leiders. Gelukkig heeft de kiezer het laatste woord.

Oranje boven

Ik weet niet hoe het u vergaat maar die Olympische Spelen zijn wel erg ver weg van Nederland. Wat we zien is regenachtig saai weer, geen skieën (geen sneeuw!) en eigenlijk alleen wat schaatsen op buitengewoon beroerd ijs. Ik kan het niet helpen, maar sinds Calgary en Lillehammer zijn er voor mij toch niet meer échte Winterspelen geweest. In Lillehammer sneeuwt het elke dag en vriest het zo'n 6 a 7 graden. Lijkt me helemaal top. Wat het in Vancouver allemaal goed moet maken is de oranjehype rondom de Spelen. Een beetje té georganiseerd, je zou toch zeggen dat het concept van het HHHouse een opvolger verdient. Veel oranje bobo's in beeld. Balkenende op het balkon met oranje das, Willem Alexander met zijn hele gevolg er ook bij. Borsato schnabbelt lekker mee. Kortom, het is weer "oranje boven" en we hossen dronken in het rond. Gelukkig gaat het allemaal om de sport, om winnen in het geval van Sven en verliezen voor anderen. En daarom houden we van Sven, want hij is op weg om de allergrootste te benaderen: Ard Schenk.

Retour Afghanistan

Wie zich verdiept in Afghanistan,weet hoe groot het land is. Hoe mooi en onherbergzaam. Hoe diffuus en vol tegenstellingen. Hoe diverse groepen al eeuwen met elkaar strijden en dat er in die strijd geen ‘good guy’ aan te wijzen valt, maar ‘bad guys’ zijn er genoeg. Toen Bush riep “we will smoke them out”, moest er iemand in mijn buurt hard lachen. Zij weet nl alles van Afghanistan. Nu Nederland er een paar jaar zit, wordt het daarom de hoogste tijd om er weer eens vandoor te gaan. Don’t outstay your welcome, heb ik ooit geleerd. We hebben er veel goed werk verricht en ongetwijfeld zal veel daarvan verdwijnen als we weggaan. Jammer. Maar wij moeten niet denken dat we de situatie in Afghanistan kunnen oplossen. Dat is echt niet aan de orde. Amerika loopt vast in een ‘mission impossible’, dat hebben we al vaker meegemaakt met ze. Trouwens, Rusland liep er recentelijk óók tegen de muur. En dus: rustig je koffers pakken, netjes afronden en terug naar huis.

Griekse tragedies

Europa zit flink in zijn maag met de crisis in Griekenland. De Grieken zelf beleven dat vast heel anders. Wat wil je anders, met zo'n oude cultuur waarin welvaart en armoede elkaar al hebben afgelost zonder dat de beschaving ooit is verdwenen. We horen ze klagen, ze huilen en slaan de handen ten hemel, en roepen de goden aan zoals ze dat gewend zijn. De Grieken kennen de waarde van geld als geen ander, en die staat laag op hun ladder zal ik u zeggen. Ik herinner me ooit een Griekse medestudent die mijn smakelijk uitlegde hoe zijn familiebedrijf, een rederij, rijk geworden was aan Europese subsidies na toetreding van Griekenland tot de EU. De Grieken leggen vandaag de rekening van hun staatshuishouden bij de Europeanen neer. Die kunnen niet anders dan die tandenknarsend betalen, tja dat krijg je met een gezamenlijke euro. Samen uit, samen thuis, en vandaag komen we samen gezellig op de koffie bij de Grieken. Dankzij de steun van vandaag gaan de Grieken met hun 65ste verjaardag gewoon met pensioen en leven ze nog lang en gelukkig. Zeus is machtig!

Eerlijk duurt het langst

Ik vond veel verhoren van de Commissie De Wit het karakter hebben van “ik heb het niet gedaan”, “ik was niet de enige” en “ik wist niet dat het zo erg was”. Alledrie niet waar, maar ook niet ter plekke door de Commissie ontzenuwd. Daarnaast vloog de Zwarte Piet bij elk verhoor door de kamer. Erg voorspelbaar en niet erg genuanceerd. Het ging te veel over personen en te weinig over ‘de systeemfout’ die het financiële systeem én de wereld in een crisis heeft gestort. Maar heel weinig mensen geloven me als ik zeg dat diezelfde systeemfout morgen wéér gemaakt kan worden en misschien ook wel gaat worden. Het wordt voor de Commissie nog puzzelen om tot die kern van de zaak door te dringen in haar eindrapport. De grootste uitdaging ligt bij de banken: hoe geef je het vak weer een eerlijk aanzien? Een bank die zich eerlijk noemt én ernaar handelt. De mensen en bedrijven in het land snakken ernaar, de meeste mensen binnen de banken óók. Alle reden om die weg te kiezen dus. Ook als je het niet gedaan hebt, ook als je niet de enige was en ook als je niet wist dat het zo erg was. Wees eerlijk, communiceer eerlijk, en handel ernaar.

Jesse Jackson

Het is een drukke week vol 'armoede'. Spreken tijdens een Politiek Café op maandag in Bussum, gisteren naar het Participatiecentrum in Nieuw-West, vandaag een bijeenkomst met bedrijven in Amsterdam Zuidoost. En passant bij B&W Amsterdam een advies ingediend over "een maatschappelijke coalitie tegen armoede". Nu kan de politiek er dus óók mee aan de slag, want de maatschappij is al volop bezig. Armoede leeft. Bij de ruim één miljoen mensen die het betreft, maar ook bij vele anderen. Armoede is ook business, heb ik geleerd: voor ambtenaren en voor de industrie van welzijn en geluk. We zullen vele heilige huisjes en paradigma's moeten doorbreken voordat we toe zijn aan het daadwerkelijk terugdringen van de armoede. De bestaande orde verstikt verandering.Soms ontmoet je iemand met wie je die oorlog wél kan winnen, en dat had ik gisteren. En ook was er Jesse Jackson bij P & W.: "you get your stars from your scars". Littekens worden de sterren op je ziel. Een prachtige tekst om de dag mee te besluiten en om vandaag weer vol energie tegen de realiteit in te gaan.

Politiek Café

Ik was te gast bij het Politiek Café in Bussum. Samen met CU Tweede Kamerlid Cynthia Ortega en de lokale PvdA-wethouder Gerard Boekhoff spraken we over armoede. Armoede in Bussum? Daar ook al? Ja, daar ook al. Zichtbare én stille armoede. Het is geen populair onderwerp, zo vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen. Maar juist daarom is het zo belangrijk dat we het niet onder het tapijt schuiven, of het onderwerp overladen met cliché's en moralistische opvattingen over 'wiens schuld is het'. De armoedeproblematiek trekt een diepe scheiding in onze maatschappij, met vergaande gevolgen voor iedereen. Wie vast zit in de armoede, lijkt hopeloos in drijfzand te verpieteren. Mijn pleidooi was wéér om de armoede een halt toe te roepen, weg ermee! Het gaat om afspraken maken, om politieke wil, om burgers die zélf verantwoordelijkheid nemen, om het creëren van zelfredzaamheid, om waarden en normen in onze samenleving. Er zijn veel moeilijkere dingen gedaan dan de armoede aan te pakken. Halveren is daarom mijn eerste doel, maar ook daarna blijf ik roepen: 'weg met de armoede'. Gisteravond uit Bussum.

De Wit: wel krabben, niet prikken

Ik kijk met interesse naar de Commissie De Wit maar ben teleurgesteld over het resultaat tot nu toe. Veel interessante gesprekspartners, maar weinig interessante gesprekken. Tja, men geeft toe dat het fout gegaan is. Dat lijkt me ook niet te ontkennen. Maar over ieders eigen inbreng en rol in dat spel, dat tot zulke dramatische resultaten heeft geleid, hoor je niemand. De één zegt dat hij het niet had kunnen zien aankomen. De ander zegtdat hij het niet in zijn eentje heeft kunnen tegenhouden. Een derde voelt zich niet verantwoordelijk. Zelfs Wim Kok, iemand die ik ruim een decennium bewonderd heb, komt met een slap verhaal. De Commissie De Wit prikt op dat soort momenten niet door. De indruk ontstaat alsof de wereld door een financiële tsunami is overvallen. De crisis was geen natuurramp. De oorzaak was ‘man made’, beter gezegd ‘bank made’. De handel van banken leidde tot miljardenwinsten tot en met 2007, is toen compleet uit de hand gelopen, en een crisis was het gevolg. Op mijn website heb ik al in een paar columns de oorzaak uiteengezet, zie www.rutgerkoopmans.nl . De Commissie De Wit krabt voorlopig nog wat aan de oppervlakte. Hopelijk pakt men door, want ik vrees een herhaling van gebeurtenissen.

rekenen, logica en gevoel

Sommige mensen kunnen beter rekenen dan andere, en ieder mens rekent op zijn eigen manier. De één kan heel goed hoofdrekenen, de ander rekent zonder cijfers en doet het op zijn gevoel. Dat is op zich niet zo erg, zolang de uitkomst maar niet al te ver uit elkaar ligt. In dat geval heb ik geleerd is het toch wel erg handig om terug te gaan naar de feiten (en de cijfers!) en je gevoel aan te passen. Omgekeerd, als een uitkomst gevoelsmatig niet klopt, moet je altijd de logica zoeken die dat gevoel ondersteunt. Zoals gezegd, sommige mensen doen dat niet. De overname van Saab door Spyker is zo’n geval. Als je een getal dat negatief is vermenigvuldigt met een ander negatief getal, krijg je een positieve uitkomst. Als je die twee negatieve getallen bij elkaar optelt wordt het alleen maar zwaarder negatief. Daar zit de logica die Victor Muller probeert te logenstraffen, en dat zal hem niet lukken. Saab en Spyker kunnen zich allebei niet meer herinneren wanneer men voor het laatst winst creëerde. Men heeft mooie dingen gemaakt, prachtige dingen zelfs, maar zeker geen winst. Dat gaat nu dus ook niet gebeuren. Dat wist u al, want uw gevoel had u dat ingegeven. Nu weet u het definitief: het rekent zich niet rond.

Nieuw Leiderschap

Er is behoefte aan leiderschap. Die behoefte is niet van vandaag, en zal ook wel niet zo snel ingevuld worden. We hebben namelijk behoefte aan nieuw leiderschap. Inspiratie. Energie. Duidelijkheid. Eerlijkheid. Menselijkheid. Zeggen waar het op staat. Doen wat je belooft. Toegeven als het fout ging. Veiligheid. Respect. De behoefte aan leiderschap is een reflectie van het onvermogen om ons eigen leven te overzien en voor ons gevoel de juiste prioriteiten te stellen. De behoefte aan leiderschap is ook een reflectie van de onmacht: we zien dat het fout gaat, we zouden er wat tegen willen doen, maar het gebeurt niet. Niet door hun, de politici, maar eerlijkgezegd ook niet door ons. In mijn column op mijn website beschrijf ik uitgebreid de drie basis eigenschappen van goed leiderschap. Autonomie. Authenticiteit. Autoriteit. Maar er is één cruciaal aspect aan leiderschap, en dat zit in je of niet. Het is de drijfveer dat je moet willen leiden omdat je houdt van de mensen aan wie je die leiding geeft. Ook al bevredig je een eigen behoefte, je ultieme drijfveer is om anderen gelukkig te maken met jouw leiderschap. Dat moet jouw cadeau aan de gemeenschap zijn, die je moet durven aanbieden. Dát is de spirituele waarheid over goed leiderschap.

Wilders voor de rechter

We zitten staatsrechtelijk in een lastig parket en daar krijgen we nog spijt van. Er staat een parlementariër in de beklaagdenbank, en die is niet dom en voor de duvel niet bang. De bedoeling was dat Wilders met behulp van de rechter eindelijk eens een toontje lager zou gaan zingen omdat hij zulke onwelgevoegelijke dingen zegt. De beste man heeft al bijna vijf jaar geen gewoon leven meer. Ik vraag me telkens af hoe hij er tot nu toe nog in slaagt om te blijven functioneren. Ik weet niet hoeveel mensen zo taai zouden zijn als hij. Waarschijnlijk houden de peilingen hem overeind. De democratie laat het oordeel van het volk weer helder zien. Op de avond van de dood van Pim Fortuyn moesten dranghekken bij het Binnenhof de politici beschermen tegen het boze volk buiten. Nu staan de mensen bij de rechtbank. De onrust is er nog steeds, en heeft een andere uitweg gekozen. De problemen die Wilders aanstipt zijn echt. De politiek zit vast in zijn eigen proces en komt aan een begin van de oplossing niet toe. Dat zien de mensen. En de politiek geeft haar falen ook niet toe maar reageert het af op Wilders. Ook dat zien de mensen. Er is er nu voor een dubieuze weg gekozen door Wilders voor de rechter te brengen. Hij zal tot op de letter zijn verdediging voeren, daar heeft hij Moskowicz niet eens voor nodig. Ik denk dat hij wordt vrijgesproken, in naam van de vrijheid van meningsuiting hoop ik dat zelfs. Na die vrijspraak weten we definitief wie de volgende minister-president is.
Dan heeft het volk de leider gekregen die het wil verdienen.

Holland voor Haïti

Je wordt er warm van. Het is toch onvoorstelbaar wat er los komt aan energie op zo’n dag. De saamhorigheid, de gezamenlijke doelstelling, het eensgezinde streven om iets te willen doen in antwoord op die vreselijke beelden die ons al tien dagen teisteren. Het wordt nog wel eens de “feel good” factor genoemd. Natuurlijk doen we het allemaal voor Haïti, en natuurlijk doen we het tegelijkertijd voor ons eigen geweten. Daar is weinig mis mee. We moeten beseffen dat Nederland één van de weinige landen is (zo niet het enige) waar zo’n actie georganiseerd wordt. Komt ons geld nu wél aan? Waarom doen we dit? Voelen we ons verantwoordelijk voor de wereld, misschien wel juist ver van huis? Weet de Nederlander waar Haïti ligt? Zou de Haïtiaan weten waar Nederland ligt? Ook vóór de aardbeving was Haïti een zooitje, en de grote vraag is of de wederopbouw daaraan iets verandert. Einde corruptie, einde wanbestuur, einde armoede? Nee. Nooit meer een verwoestende aardbeving? Nee. Toch hebben we gisteren met elkaar een mooie dag beleefd. En dat is ook veel waard, voor Haïti en voor Nederland.

aardig zijn!

De nieuwste reclame van SIRE heeft me weer verbaasd. Aardig zijn, het blijkt een probleem geworden te zijn in Nederland. Als u zomaar aardig bent, loopt u de kans niet geloofd te worden. Valt u dan wel te vertrouwen? Wat steekt er achter uw gedrag? Is er een dubbele bodem? Het moet ook niet gekker worden. Gewoon aardig zijn is de basishouding in een leefbare samenleving. Een vriendelijk woord, goedendag zeggen, vragen hoe het ermee gaat, ergens bij helpen. In het maatschappelijke verkeer hebben we het wel eens over de "gun"-factor. Ja, je offerte is goed maar wordt de deal je ook gegund? Ja, je bent erg geschikt voor een baan, maar gunt men jou die baan ook? Daar gaat het toch om. Blijkbaar zijn veel mensen dat besef kwijt. "What is in it for me?" is het adagium. Een ex-collega leerde me dat ooit toen hij tot mijn verbazing de subsidiëring van een goed doel stopzette. Het allerergste wat je van iemand kunt zeggen is dat hij/zij niet aardig is, eigenlijk is de rest bijzaak. Als u aardig bent, laat u dus vooral die aardige kant van uzelf zien. Het is namelijk uw beste kant

Adam Smith: ethiek of economie

Adam Smith wordt altijd genoemd als de eerste schrijver over economie: "The Wealth of Nations". In het kort luidde zijn stelling dat als mensen nou maar hun eigen belang nastreven, de 'invisible hand' van de economie voor het geluk voor iedereen zorgt. Sinds ik in 2007 de Ethics in Business Award won, word ik vaak in discussies aangesproken over ethiek. Wat ik heb gemerkt is dat de meeste mensen een enorme behoefte hebben aan ethiek en dat velen zich ook wel afvragen wat daarvoor de criteria zijn. Daar kan ik lang over uitwijden, en dat verdient het onderwerp ook. Wie ethisch handelt, handelt vanuit zijn eigen normen en waarden. Soms gebeurt dat impliciet, nog beter is het om het voor jezelf expliciet te maken. Dat maakt je autonoom en authentiek in je handelen. In veel discussies over economie, duurzaamheid, bonussen etc zie ik het omgekeerde. Dan merk ik dat sommigen zich verschuilen achter de normen en waarden van anderen om daarmee hun eigen gedrag goed te praten. "Meelopers" noemen mijn kinderen dat. Het interessante is dat Adam Smith twintig jaar vóór zijn beroemde boek over de economie een boek schreef dat hij zélf het belangrijkste werk van zijn leven noemde: "The theory of moral sentiments". Velen zouden er goed aan doen dit boek nog eens te lezen. Je eigen waarden en normen zijn een onmisbaar kompas voor wie het eigen én het algemeen belang wil dienen.

met zijn allen tegen één

Ik leerde vroeger al op het schoolplein dat het oneerlijk was om met zijn allen tegen één te gaan. En dus heb ik op dit moment sympathie voor IJsland, en vind ik hun president (met die onuitsprekelijke naam) wel OK. Het failliet van Icesave, de bank die als een magneet spaarders aantrok die dat ene procentje méér rente wilden verdienen, gaat het kleine IJsland veel geld kosten. Engeland boos, Nederland boos. Zonder het iemand te vragen schoot Wouter Bos € 1,3 miljard voor om de Nederlandse spaarders snel te kunnen compenseren voor hun zelf verdiende verlies. Hij verhoogde zelfs de garantie spoorslags tot € 100.000,= per persoon. Waarom eigenlijk? Ik kan niet al te veel medelijden hebben met de slachtoffers van Icesave. Zo gewonnen, zo geronnen. In mijn optiek handelde Bos gewoon fout met dit voorschot op kosten van de belastingbetaler, en ik zou willen dat hij er nog eens verantwoording voor kwam afleggen. Maar de 'redder' van de Nederlandse spaarders viert liever zijn frustatie bot op het kleine IJsland. Dat kan geen kant op, dus het geeft heel verstandig geen krimp. Dat is dapper gedrag, ik zou bijna zeggen het gedrag van "geuzen" en dat spreekt mij wel aan.

wir haben es nicht gewusst

Samen met mijn 14-jarige zoon Douwe lag ik deze week voor de televisie te kijken naar het avonddebat in de Tweede Kamer. Een indrukwekkend schouwspel met veel retoriek, harde woorden en theater. We hadden er al een dagje op zitten wachten: dit zou politiek vuurwerk worden. Plotseling draaide mijn zoon zich om en beet mij vanuit zijn liggende positie toe: "zeg pap, wil jij daarbij horen?". De verachting klonk door in zijn woorden. Ik begreep wat hij zei, want verheffend was het allemaal niet. Als we beter hadden geweten waren we niet een oorlog met Irak begonnen. "Wir haben es nicht gewusst", zegt de regering. Waar hebben we dat eerder gehoord? Ik geloof er niets van. We wisten het wel degelijk, maar de belangen lagen anders. We kenden alle argumenten, maar maakten een andere afweging. Er zijn geen nieuwe feiten op tafel gekomen, er is een verkeerd besluit genomen. "Bush had Balkenende in zijn zak", zong Ali B, en dat blijkt nu waar. En daarom moet er leiderschap komen met andere waarden. De oorlog in Irak is een voorbeeld van onethisch handelen, en wat krom is kan achteraf niet recht gepraat woren. Het debat daarover moet ook vanuit ethiek gevoerd worden, en niet vanuit belangen en posities. Politiek mag niet alleen gaan over olie, economische groei en internationale machtsverhoudingen. Dat heeft Douwe goed gezien.

Bezuinigen

Herinnert u zich nog iets van die twintig commissies die het kabinet heeft benoemd? Ik zie u vragend kijken. Ja, maar liefst twintig maal toch al gauw tien mensen per commissie zijn er in september aan de slag gezet om met bezuinigingsvoorstellen te komen. Iets waar het kabinet zelf in de zomer van 2009 niet uit was gekomen, werd keurig gedelegeerd aan mensen in kamertjes die in vergadering moeten om met een waanzinnig pakket maatregelen te komen. Dat is net zoiets als aan de SER vragen om met een AOW-oplossing te komen als je er zelf niets over durft te beslissen. Wat denkt u dat al die vergaderingen aan het doen zijn? Wanneer zat u zélf voor het laatst in vergadering bijeen en nam u een besluit? Vergaderingen nemen geen besluiten, vergaderingen besturen niet, vergaderingen praten. Dat is óók heel belangrijk, en soms zelfs gezellig, maar verwacht geen besluiten van ze, en vooral ook geen nieuwe richting.
Het is nog steeds crisis in de economie, we glijden steeds verder naar beneden, alle signalen staan op rood. En ondertussen wachten we op een aantal commissies. Het moet niet gekker worden, denk je bij jezelf. Maar helaas wordt het dat wel.

Jeugdzorg

Vorige week moest ik denken aan Laura Dekker. Hoe zou zij terugkijken op 2009? Niet erg positief denk ik. Liever zal ze vooruit willen kijken en dat is voor zeilers ook wel aan te bevelen. Het moet enorm bij haar kriebelen: wanneer mag ik nou eindelijk? Ik ben blij dat ze niet één van mijn kinderen is, al houd ik best wel van zeilen. Ik zou het als vader doodeng vinden, en totaal onverantwoord, om haar in d'r uppie die tocht rond de wereld te laten maken. Maar dat is maar één kant van het verhaal. De andere kant is dat mijn vaderhart zou breken omdat ik zou weten dat ik haar hart zou breken door de reis te verbieden. Een prachtige ambitie gesmoord in regels en projectie. Gelukkig zit ik niet in dat dilemma. Het is trouwens een verhaal met een heel onbevredigend einde. We hebben Laura toevertrouwd aan de Jeugdzorg, de meest falende instantie van dit land. Daar weet men na zeven jaar discussiëren nog niet wat de juiste definitie van een zwerfjongere is. Ondertussen zwerven ze bij tienduizenden door het land, soms in acute nood. De Jeugdzorg organiseert haar wachtlijsten zodanig dat de overheidsfinanciering voor de komende jaren gebeiteld zit. Wie iets rijker is, spreekt dezelfde psycholoog niet bij de Jeugdzorg, maar in diens eigen privé praktijk. Daar is géén wachtlijst, maar daar betaalt de patiënt dan ook boter bij de vis. Aan die instantie hebben we Laura gekoppeld. Dat is heel hypocriet, want we weten nu al dat het niet helpt. Laura mag van de Jeugdzorg rustig wachten tot haar 18e, tot die tijd komt er echt geen oplossing vanuit die hoek. Op die leeftijd is ze geen wereldnieuws meer want op die leeftijd zeilen er zoveel de wereld rond. Nu ik er nog eens goed over nadenk is het te gek voor woorden dat wij vonden dat we Laura konden dwingen aan de wal te blijven en haar ambities te laten varen. Wat een armoe. Ik hoop dat ze alsnog de benen neemt en lekker wegzeilt voorbij de horizon, haar dromen achterna.

Gelukkig Nieuwjaar

Ik maak natuurlijk een klassieke fout als blogger om u één dag te laat een gelukkig nieuwjaar toe te wensen. Het spijt me, misschien kan als troost gelden dat ik wél aan u gedacht heb. Maar mijn hoofd is een beetje onrustig, ongedurig, zit vol energie. Het zal wel komen omdat 2009 zo'n enorm jaar van reflectie was. Wist ik veel dat reflectie zo veel toppen en zo veel dalen in je bestaan kon veroorzaken... Ik ben eigenlijk nog lang niet uitgedacht over wat me overkomen is in 2009, wie ik als nieuwe vrienden heb mogen ontmoeten, en wie ik als oude vrienden het hele jaar heb moeten missen. Over mijn armoedeproject, over mijn activiteiten om mijn carriere weer een nieuwe start te geven. Over mijn gezin. Ik had gehoopt daar de afgelopen weken wat langer te kunnen nadenken. Dat is maar ten dele gelukt. Ondertussen heeft 2010 zich al aangediend, de champagne is al genuttigd en het jaar is al volop begonnen. Ik heb een droom van een opdracht voor 2010, dat is al iets om enorm naar uit te zien. Ik spreek deze week een uitgever om mijn geschriften misschien eens in boekvorm te bundelen. Ik spreek met een toonaangevend bedrijf over een potentiële vervolgfunctie en heb een aantal soortgelijke afspraken staan. De financiële sector begint toch weer te kriebelen. De gebeurtenissen in 2009 hebben op mij een onuitwisbare indruk achtergelaten. Einde ABNAMRO, einde ING Groep. Beide moeten op geheel nieuwe leest verder. Alleen RABO doet nog een beetje mee in haar vertrouwde rol. Ik voel een soort verantwoordelijkheid om mij daarin weer te mengen. Omdat het bedrijfsleven een gezonde financiële sector nodig heeft, omdat we verder onheil moeten voorkomen, en omdat partijen aan het einde van het jaar alleen maar modder gegooid hebben naar elkaar via de pers, van VN tot FD. Daarover moet ik meer zeggen, dus daarover volgt snel een column op www.rutgerkoopmans.nl Maar goed: mijn hoofd zit vol met van alles en nog wat, het nieuwe jaar is begonnen, we gaan er tegenaan en het belooft nu al een historisch jaar te worden! In vele opzichten.....