de oplossing van de armoede

Ik was gedompeld in Kerstsferen, vandaar mijn 'afwezigheid' hier bij mijn blog. Wél dacht ik na over de oplossing voor het probleem van de armoede, om te beginnen in Nederland, zoals beloofd. Ik pleit voor een nieuw mensdenken, een nieuwe manier van kijken naar menselijke kracht en waarde. We moeten onszelf ontdoen van onze zelf gecreëerde 'heilstaat' die we 'verzorgingsstaat' hebben genoemd. Een staat kan niet verzorgen, dat is een valse belofte aan de burger. Het leven wordt geleid met zelfredzaamheid. Ik baseer dat op vele ervaringen, binnen en buiten Nederland waarbij de zelfredzaamheid mij overviel, mij overdonderde en mij overtuigde. Zelfredzaamheid is de ruggegraat, de basis van al ons handelen. Geloof in eigen kunnen en in eigen handelen. Het is díe vaardigheid die we onszelf moeten aanleren, met of zonder hulp. Ontberen we de zelfredzaamheid, dan moet alle aandacht van de staat gericht zijn om dát gebrek zo effectief mogelijk op te lossen. Wij voelen ons zélf verantwoordelijk voor ons lot, dát willen we ons niet uit handen laten nemen. De verzorgingsstaat gaat uit van het tegenovergestelde: de mens is slachtoffer van zijn eigen situatie en op zijn best vallen de gevolgen daarvan mee. Als we ons van dat paradigma bevrijden, kunnen we een begin maken om armoede uit te bannen uit Nederland, zoals we dat ook in het buitenland hebben zien gebeuren. Voor de mensen van wie we de zelfredzaamheid niet mogen verwachten (vanwege ziekte, ouderdom of andere omstandigheden) zullen we als samenleving vol warmte willen zorgen. Zie ook mijn column op www.rutgerkoopmans.nl (home).

armoede: het probleem

Reflecterend op 2009 is voor mij 'armoede' een onderwerp waaraan ik heel erg veel aandacht heb besteed in het afgelopen jaar. Maar tegelijkertijd ook een onderwerp dat heel diep onder mijn huid is gekropen. Ook een onderwerp waaraan ik de nodige poltieke en bestuurlijke 'frustratie' overgehouden heb. Tsjonge, wat kan men in die kringen lang toekijken en niets doen. In mijn reflectie (zie www.rutgerkoopmans.nl) behandel ik het probleem zoals ik dat in 2009 heb leren kennen. Het probleem van armoede, maar ook het bestuurlijke probleem hoe ermee om te gaan. Ik heb ontzettend veel mensen in 2009 gesproken over mijn oplossing voor de armoede. Niemand heb ik horen ontkennen. Het wordt tijd dat we er hier ook maar eens melding van maken. In de reflectie op mijn website leest u dus de beschrijving van het probleem, in de volgende leest u dan de oplossing. Zoals altijd gaat het om de omdraaiing van een paradigma, een Cruijffiaanse manier van denken. Want dat is wat het is. Ik heb de oplossing paraat. Die laatste volgt in een volgende reflectie.

winter

Terwijl Nederland zich opmaakt voor een heuse witte Kerst, schrijf ik vandaag in het verre Zuid-Afrika mijn blog. Hier schijnt de zon volop, morgen is het de langste dag van het jaar en verkoeling zoek ik van kwartier tot kwartier in het zwembad. Mensen lopen in shorts en polo's, de terrassen zijn overvol, de witte wijn wordt koel geserveerd en wie wil joggen doet er goed aan dat vroeg op de dag of aan het begin van de avond te doen. Als het avond is merk je dat hier en daar kerstbomen (kunst) staan met gekleurde lichtjes. De winkels hebben hun etalages ingericht voor de Kerst en ook hier verheugen kinderen zich op hun cadeautjes. Het is altijd weer de wereld op zijn kop. Winter in Nederland, zomer in Zuid-Afrika, en toch overal Kerst. U geniet hopelijk van de winterse taferelen, met gladde wegen en koude stormen. Mijn volgende reflectie op 2009 komt dus vanaf een terras, met uitzicht op de Atlantische Oceaan. Want reflecteren kun je gelukkig overal.

reflecties op 2009

Het wordt tijd om te reflecteren. Simpelweg omdat de kortste dag van het jaar eraan komt. Omdat het jaar zélf ook bijna ten einde loopt. En omdat we de behoefte voelen op dat moment om even om te kijken in herinnering.
Er zijn veel dingen gebeurd in 2009 die enige reflectie verdienen. Een aantal van mijn reflecties ga ik met u delen, ik heb er vijf uitgekozen. Ik begin met "de hoop van 2009": Barack Obama. Hoe zou hij zich voelen aan het einde van zijn eerste jaar als president van de Verenigde Staten? Of is hij er nog niet aan toegekomen om daarover na te denken? Ik reflecteer wat met hem mee, en permitteer me zelfs een advies voor deze bijzondere man met wie ik graag eens een kerstbal in de boom zou willen hangen. Zie de column op mijn homepage van mijn website, www.rutgerkoopmans.nl

een wit Nederland werkt niet

Een mooie wondere witte wereld vanmorgen. Een pak sneeuw viel vannacht over Nederland en ontregelde vanmorgen het verkeer. Die witte wereld is een mooi natuurverschijnsel, maar het is ook een 'bindertje' in onze maatschappij. Het is aandoenlijk om te horen hoe mensen spreken over "Hollands Weer" en hoe één pak sneeuw tegelijkertijd dat hele land in een soort gekoesterde hulpeloosheid kan brengen We verkneukelen ons om de lengte van de files, in stilte hopen we op een record. We glimlachen als we horen dat de treinwissels bevroren zijn. En we hopen in stilte op een naderende Elfstedentocht, zoals men elders in de wereld hoopt op een witte Kerst. Dit weekend de eerste schaatsmarathons, koek en zopie op het ijs, dan is het pret. Ik hoop nog altijd op de eerste Surinaamse, Turkse, Antilliaanse of Marokkaanse marathonschaatser die in de prijzen valt, zoals die zwarte Amerikaan uit Chicago de 1500 meter overheerst. Een wit Nederland werkt niet, dat merken we weer vandaag, maar dat is eigenlijk altijd zo.

Spanning in Amsterdam

Ik sprak uitgebreid met de lijsttrekker van D'66 in Amsterdam, één van de vele gesprekken die ik de laatste tijd met politici, landelijk en gemeentelijk, voerde. Over het armoedebeleid, over 'de staat van de stad', over de komende verkiezingen. Er heerst politieke spanning in Amsterdam, dat is wel duidelijk. Dat heeft te maken met het vernietigende rapport over de Noord-Zuid lijn, een keihard oordeel dat met name 'the day after' een versterkt en oorverdovend effect heeft. De spanning heeft zeker ook te maken met de crisis binnen de PvdA, waarbij alle kopstukken uit de partij ervan langskrijgen in stemmingen. Het heeft ook te maken met de peilingen, waaruit blijkt dat niet zo zeer het beleid, maar wel de bestuurscultuur die in de afgelopen jaren in de stad is ontstaan, door de kiezer afgerekend wordt. Ik denk dat Amsterdam smacht naar een frisse wind, een nieuw geluid, een ander bestuur. Het klinkt hard voor mijn eigen partij, de PvdA, maar waarschijnlijk is het beter om in de volgende periode niet te besturen. De stad is dichtgeslibd en moet hoognodig 'gedotterd' worden, en dat geldt ook voor de partij. De PvdA heet tegenwoordig trouwens "team Asscher", ik vraag me oprecht af wie zo'n daad van hoogmoed geadviseerd heeft. Ik krijg er kriebels van. Bij D'66 en bij andere partijen spinnen ze er garen bij: de PvdA zal zwaar verliezen, zal compleet in de revisie moeten, en het bestuur van Amsterdam krijgt straks een andere kleur. Zoals ooit landelijk een 'paars kabinet' werd gevormd, een verademing. Ik kijk toe, dat wil zeggen: nog even.

maak er een mooie dag van

Soms word je door je omgeving geconfronteerd met je eigen gedrag, iedereen zal dat wel herkennen. Vaak zijn het dingen die je ook wel weet van jezelf, maar soms zijn het ook dingen waarvan je je niet bewust was. Dat noem ik dan de cadeautjes die je krijgt van andere mensen, de gratis spiegel. Die leert je iets over jezelf. Laatst sprak ik iemand die mij toevertrouwde het altijd zo fijn te vinden mij 's morgens aan de telefoon te hebben of tegen te komen. Als reden noemde hij mijn altijd terugkerende slotzin bij die gesprekken of ontmoetingen: "maak er een mooie dag van". Die inspireerde hem, die overtuigde hem ervan dat híj er zelf een mooie dag van moest maken als hij een mooie dag wilde hebben. Hij voelde zich aangesproken op die verantwoordelijkheid en realiseerde zich ook dat als hij er een mooie dag voor zichzelf van maakte, er waarschijnlijk minimaal één ander persoon in zijn directe omgeving daarvan zou profteren. Tegenwoordig zegt hij het vaak tegen zichzelf.
Daarom zeg ik vandaag tegen u: "maak er een mooie dag van!".

Noord-Zuid lijn

En wéér ligt er een rapport over een uit de hand gelopen infrastructureel project in Nederland. We hadden al de Schipholtunnel, en de HSL, en de Betuwelijn, en de Oosterscheldekering (voor de wat ouderen onder ons), en dan nu dit weer. Gelukkig hebben we een enquete gehad, we hebben elkaar al gezegd dat we het samen fout hebben gezien. De één liet iets na en de ander is vergeten dat te controleren. Zo gaat het nou altijd. En niemand die individueel wordt beoordeeld op het droevige resultaat. Wat er aan schort, is regie. De regie op de grote complexe processen en projecten staat al jarenlang op een laag pitje. We zwijgen als we moeten praten en we kijken de andere kant op als het onder onze neus fout gaat. Natuurlijk komt die Noord-Zuid lijn af, en natuurlijk kost hij straks vijf keer zo veel als oorspronkelijk begroot. Maar in ieder geval hebben we daarvoor nú al een officieel excuus geformuleerd, zodat de bestuurders gewoon kunnen blijven zitten. Helaas betaalt de belastingbetaler altijd weer de rekening maar daar zitten de bestuurders niet zo mee. Sterkste schouders, zwaarste lasten. Zwakste ruggen, sterkste zitvlees.

respect of integratie?

De Rotterdamse advocaat Mohammed Enait weigert op te staan voor de rechtbank, en heeft nu gelijk gekregen. Als je geloof je leert dat je niet hoeft op te staan is het geen teken van gebrek aan respect als je niet op staat voor mensen waarvoor ieder ander uit respect (en niet vanwege een regel) wél opstaat. Ik was niet verbaasd over die uitspraak van het tuchtcollege. Er staan immers zo veel dingen niet in wetten en regels die je uit respect wél voor elkaar doet. En er staan ook zó veel dingen in bijbels en korans die je uit respect voor de mensheid nóóit zou willen toelaten. Afgelopen vrijdag was Mohammed Enait te gast bij Pauw & Witteman en werd hij hierover bevraagd. Ik zag meteen dat het fout ging. De interviewer leek niet geïnteresseerd in de antwoorden op zijn vragen. De advocaat keek donker en boos als een kwade geest, niet geïnteresseerd in de vragen maar klaar om staccato zijn antwoorden te formuleren met het ritme van een mitrailleur. Vraag (laden...) schieten!, vraag (laden...) schieten! Meestal doen mensen beroep op 'respect' als ze iets niet meer kunnen uitleggen met een beroep op hun eigen waarden en normen. Geloof, bijbels, korans en andere geschriften komen er aan te pas als men het niet tot vragen wil laten komen en alleen maar wil antwoorden, Integratie is dan uitgesloten. Waar hebben we dat toch eerder gezien?

een nieuwe realiteit

Soms heb je het genoegen om mensen met een droom tegen te komen, en soms heb je het genoegen om een bijdrage te leveren aan de realisatie van die droom. In mijn geval ontmoette ik een paar jaar geleden Tobias Walraven, wiens droom het was om een wildwaterbaan te bouwen. Een lang verhaal kort verteld: eerst kwam de wildwaterbaan, en toen de recessie. Dat is bikkelen vandaag de dag. En toch laat hij zijn droom nog niet los, ook niet temidden van een koor van kritische geluiden en adviezen. Ik put daar kracht en energie uit, wat een mooi doorzettingsvermogen. Tegelijkertijd word ik moe van al die betweters die de hele tijd roepen dat je realistisch moet zijn, dat je geen naïeve dromen na moet jagen. Het tegendeel is waar: de échte veranderingen in de wereld zijn teweeg gebracht door mensen die gekke, mooie, soms zelfs doldwaze dromen hadden. Daar kwamen ooit grote bedrijven uit voort. Soms werden we verrast met nieuwe vindingen en nieuwe wetenschap. Soms met democratie, vrijheid en gelijkheid. Allemaal mensen met een onuitputtelijke energiebron, met dromen, met durf, die geen genoegen namen met de realiteit. Als we morgen dezelfde uitkomsten willen hebben als vandaag, moeten we vooral hetzelfde blijven doen wat we vandaag doen. Als we een bétere uitkomst willen, moeten we ons dus durven losrukken van de huidige realiteit. Dat riep Albert Einstein al, en het is nog steeds waar. Durft u?

is de crisis voorbij? no way!

We zitten midden in de donkere dagen van het jaar. Daarnaast pakken donkere wolken zich samen boven onze economie. Links en rechts hoor je geluiden van groei: onzin! Er is helemaal geen groei, er is hier en daar een effect van miljarden aan overheidsmaatregelen. Dat heeft écht niets met groei te maken. ZZP-ers zitten thuis, interim managers doen minder klussen, de werkloosheid is onverminderd hoog. De arbeidsmarkt zit op slot, er wordt wél geadverteerd maar niet geworven. Bij de lijst van wereldproblemen heeft zich ook Dubai gemeld. Dat is een tijdbom die tikt onder een hype van formaat. Een barre 'wakeup call' na een nacht lang feesten. De kater wordt steeds groter, de crisis is nog lang niet voorbij. Een kater leidt niet tot geheelonthouding, maar is meestal na een paar uur weer vergeten. Dan gaan we weer verder in ons oude gedrag. Als we onze patronen, onze paradigma's niet werkelijk veranderen, zal de uitkomst nooit anders zijn dan wat we vandaag de dag zien. Of dat nou gaat over de financiële crisis, over de klimaatcrisis of over de crisis in onze samenleving.

PvdA en leiderschap

De hele PvdA partijtop schaarde zich achter de kandidatuur van Ahmed Marcouch voor het lijsttrekkerschap in Amsterdam Slotervaart. Wat gebeurde? Revolte onder de leden, en men koos een ander, Achmed Baadoud. Lodewijk Asscher had zijn lot aan Marcouch verbonden. Je zou zeggen: Lodewijk weet dus wat hij geacht wordt te doen, nl "hij er niet in, dan ik er ook uit". Ik denk dat Lodewijk dat niet zal doen en dat siert hem niet. Let ook op de steeds venijniger kijkende Wouter Bos, zijn gemene donkere ogen schieten keer op keer vuur. En mevr Ploumen kijkt steeds meer als de lerares die al lang geen orde meer weet te houden in de klas. Dat alles heet 'partijdemocratie', roept iedereen in koor. Een partij krijgt de leiding die het verdient, en op dit moment betekent dat géén leiding.

de wereld in 2010: waar is Obama

Vandaag denk ik weer eens na over de toekomst. Komt het omdat ik de FD Outlook voor 2010 op mijn deurmat kreeg? Of is het omdat de Klimaattop in Kopenhagen gisteren begonnen is: één derde van de Amerikanen schijnt te denken dat de opwarming van de aarde helemaal niet bewezen is. Ik hoorde dat met eigen oren iemand ook al zeggen tijdens een bijeenkomst vorige maand in Brussel. Dat begrijp ik als je in Alaska woont, maar ik begrijp het niet van een volk uit een land met een vrije pers. Of wordt toch niet alles gezegd dat gezegd moet worden? By the way: hoe zou Obama zich hieronder voelen? Is de 'echte' Obama, de man die we aan het begin van dit jaar gekozen geïnstalleerd zagen worden als de machtigste man van de wereld nog wel de baas over zijn eigen speeches en beleid? Voor mij geldt steeds vaker de vraag: waar is Obama, de echte dan wel te verstaan, de man die de harten van de wereld stal?